Trening mózgu na rozgrzewkę - proste ćwiczenia na pobudzenie uwagi ucznia

Trening mózgu przed lekcją w pigułce:

1. Nie trzeba „włączać” prawej ani lewej półkuli – podczas nauki języka różne obszary mózgu współpracują ze sobą.
2. Dobry warm-up może łączyć ruch, mowę, uwagę, pamięć roboczą i podejmowanie decyzji.
3. Rozgrzewkę warto dostosować do wieku i aktualnego poziomu pobudzenia grupy.
4. Już kilka minut dobrze dobranej aktywności może pomóc uczniom przejść z trybu „po szkole” do trybu „jestem na angielskim”.

Trening prawej i lewej półkuli mózgu u dziecka w wieku szkolnym

Na pewno znasz popularny podział na „logiczną” lewą i „kreatywną” prawą półkulę. Funkcje językowe bywają przypisywane głównie lewej stronie mózgu, więc można byłoby pomyśleć: przed angielskim wystarczy porządnie „włączyć” właśnie ją.

Ważne:
Na szczęście mózg nie działa aż tak prosto.
Podczas większości złożonych czynności korzystamy z wielu obszarów mózgu jednocześnie. Nie da się skutecznie „wyłączyć” jednej półkuli i trenować drugiej jak osobnego mięśnia.

Nauka języka wymaga przecież słuchania, mówienia, zapamiętywania, analizowania, reagowania, rozwiązywania problemów czy odczytywania emocji i intencji innych osób.

Dlatego zamiast próbować trenować jedną konkretną półkulę, lepiej proponować uczniom krótkie aktywności angażujące różne procesy poznawcze – na przykład uwagę, pamięć roboczą, ruch i mowę.

Zmęczenie poznawcze w klasie – jak je przełamać?

Po kilku godzinach szkoły uczniowie mogą być zwyczajnie poznawczo zmęczeni. Za nimi lekcje, przerwy, WF, rozmowy z rówieśnikami, hałas, mnóstwo poleceń i jeszcze więcej bodźców. Kiedy przychodzą na zajęcia dodatkowe, nie zawsze są od razu gotowi na kolejną porcję koncentracji.

Zmęczenie poznawcze może objawiać się między innymi tym, że uczeń:

• utrzymuje uwagę krócej niż zwykle i łatwo się rozprasza,
• popełnia więcej błędów,
• ma trudność z zadaniem, z którym wcześniej dobrze sobie radził,
• szybciej się irytuje,
• wierci się i szuka ruchu,
• gubi kolejne etapy wykonywanego zadania.

 PO CO WARM-UP?

Dobry warm-up daje uczniom chwilę na zmianę trybu: zostawienie szkolnego dnia za drzwiami i skierowanie uwagi na angielski.

Może pojawić się w nim ruch, ale warto dostosować jego formę do wieku i potrzeb grupy. Przedszkolaki zwykle chętnie skaczą, pokazują i przemieszczają się po sali. Z nastolatkami lepiej sprawdzi się czasem szybkie wyzwanie językowe, zadanie pamięciowe albo praca w parach.

Gry na trening mózgu – ćwiczenia i warm-upy do wprowadzenia na lekcji

Nie potrzeba skomplikowanych ćwiczeń ani dodatkowych 20 minut lekcji. Wystarczą krótkie aktywności, które pomagają przekierować uwagę uczniów, uruchomić pamięć i przypomnieć język potrzebny podczas zajęć.

Poniżej znajdziesz kilka gotowych pomysłów dostosowanych do wieku uczniów.

Trening mózgu dla przedszkolaków

WARM-UP 1

Odd One Out

• Co będzie potrzebne: 4 flashcards.
• Zalecany czas: 3 minuty.

Instrukcja:

1. Rozłóż 4 flashcardy w różnych miejscach sali.
2. Podejdźcie kolejno do każdej karty i nazwijcie to, co na niej widzicie.
3. Przyjrzyjcie się wszystkim kartom. Jedna z nich należy do innej kategorii niż pozostałe.
4. Wskażcie kartę, która nie pasuje, i powiedzcie dlaczego.

Jak to działa? Dzieci przywołują słownictwo z pamięci, porównują informacje, szukają wspólnej kategorii i wybierają element, który do niej nie pasuje.

 WARM-UP 2

Flashing

• Co będzie potrzebne: flashcards.
• Zalecany czas: 3 minuty.

Instrukcja:

1. Spójrzcie uważnie – pokażę Wam kartę tylko przez sekundę.
2. Powiedzcie, co zobaczyliście.
3. Odpowiedzcie na dodatkowe pytania, na przykład: What colour is it? albo Is it big or small?
4. Pierwszą kartę obejrzyjcie siedząc, drugą – stojąc, a trzecią – podczas podskoku.

Jak to działa? Krótkie prezentowanie obrazu wymaga skupienia uwagi, zapamiętania szczegółów i szybkiego przywołania informacji. Dodanie prostego ruchu wprowadza zmianę i pomaga utrzymać zaangażowanie dzieci.

Trening mózgu dla uczniów klas 1–3

 WARM-UP 3

Coding

• Co będzie potrzebne: 4 flashcards lub 4 zapisane słowa.
• Zalecany czas: 5 minut.

Instrukcja:

1. Posłuchajcie czterech słów i zobaczcie ruch przypisany do każdego z nich.
2. Powtórzcie każde słowo razem z odpowiednim ruchem.
3. Obserwujcie mnie uważnie – pokażę teraz sekwencję kilku ruchów.
4. Odtwórzcie sekwencję i wypowiedzcie przypisane do ruchów słowa w odpowiedniej kolejności.
5. W kolejnych rundach sekwencja będzie coraz dłuższa.

Jak to działa? Uczniowie łączą słowa z ruchem, przechowują sekwencję w pamięci roboczej i odtwarzają jej kolejne elementy w odpowiedniej kolejności.

 WARM-UP 4

Yes/No Corner

• Co będzie potrzebne: dwie kartki z napisami YES i NO umieszczone w dwóch kątach sali.
• Zalecany czas: 5 minut.

Instrukcja:

1. Spójrzcie, gdzie znajduje się kąt YES, a gdzie kąt NO.
2. Posłuchajcie zdania, które przeczytam.
3. Jeśli zdanie jest prawdziwe, przejdźcie do kąta YES.
4. Jeśli zdanie jest nieprawdziwe, przejdźcie do kąta NO.
5. Na przykład: Cows are pink.
6. Po zajęciu miejsca przygotujcie się do uzasadnienia swojej odpowiedzi.

Jak to działa? Uczniowie słuchają ze zrozumieniem, podejmują decyzję na podstawie

posiadanej wiedzy, reagują ruchem, a następnie uzasadniają swój wybór.

Trening mózgu dla nastolatków

Rozgrzewka nie musi oznaczać skakania po sali. Przy starszych uczniach równie skutecznie można uruchomić uwagę, pamięć i język poprzez krótkie wyzwanie.

 WARM-UP 5

Brain Dump

• Co będzie potrzebne: kartki lub zeszyty i długopisy.
• Zalecany czas: 2 minuty.

Instrukcja:

1. Macie 60 sekund.
2. Zapiszcie wszystko, co pamiętacie z ostatnich zajęć: słowa, zwroty, zasady gramatyczne, przykłady lub informacje z tekstu.
3. Nie zaglądajcie do notatek ani podręcznika.
4. Po upływie czasu porównajcie swoje zapiski w parach i uzupełnijcie je o informacje, które zapamiętała druga osoba.

Jak to działa? Samodzielne wydobywanie informacji z pamięci wspiera ich utrwalanie i pomaga uczniom zauważyć, co już pamiętają, a do czego warto jeszcze wrócić.

 WARM-UP 6

Two Words, One Sentence

• Co będzie potrzebne: karteczki ze słowami oraz słoik lub pudełko.
• Zalecany czas: 5 minut.

Instrukcja:

1. Podejdźcie kolejno do słoika i wylosujcie po dwie karteczki.
2. Przeczytajcie wylosowane słowa.
3. Ułóżcie jedno poprawne i logiczne zdanie, w którym wykorzystacie oba słowa.
4. Powiedzcie zdanie partnerowi lub całej grupie.
5. W kolejnej rundzie spróbujcie stworzyć zdanie dłuższe albo bardziej szczegółowe.

Jak to działa? Uczniowie przywołują znaczenie słów, szukają związku między pojęciami i wykorzystują pamięć roboczą do stworzenia poprawnej wypowiedzi.

Lista kontrolna: czy Twój warm-up jest skuteczny?

Nie chodzi o to, aby każda rozgrzewka zawierała wszystkie możliwe elementy. Sprawdź jednak, czy angażuje uczniów na więcej niż jeden sposób i rzeczywiście przygotowuje ich do dalszej części lekcji.

Dobry warm-up może wykorzystywać kilka z poniższych elementów:

• Ruch – uczniowie wstają, pokazują, klaszczą, przemieszczają się lub reagują ciałem.
• Obraz – pojawiają się flashcards, ilustracje, gesty, symbole, zapis na tablicy lub element wyobrażania sobie czegoś.
• Mówienie – uczniowie mają okazję powiedzieć słowo, frazę, zdanie lub krótką odpowiedź.
• Przywoływanie z pamięci – aktywność pomaga przypomnieć słownictwo, frazy lub struktury z poprzednich lekcji.
• Podejmowanie decyzji – uczniowie muszą coś wybrać, dopasować, odrzucić, sklasyfikować albo zareagować, np. yes/no, true/false czy odd one out.
• nterakcja z innymi – uczniowie słuchają siebie nawzajem, pracują w parach lub grupach albo reagują na odpowiedzi innych osób.
• Cel językowy – warm-up łączy się z językiem, który chcesz powtórzyć, utrwalić albo za chwilę wykorzystać na lekcji.
• Odpowiedni czas trwania – rozgrzewka jest krótka i nie przejmuje głównej części zajęć. Zwykle wystarczy około 5–7 minut.

 NAJWAŻNIEJSZE

Warm-up nie ma po prostu „zająć” pierwszych pięciu minut. Powinien pomóc uczniom wejść w lekcję – poznawczo, językowo i emocjonalnie.

Czy warm-up zawsze musi być powiązany z tematem lekcji?

Warto, aby był związany z językiem lub umiejętnościami, które będą potrzebne za chwilę. Dzięki temu rozgrzewka spełnia dwie funkcje jednocześnie: pomaga uczniom wejść w tryb pracy i przywołuje słownictwo, frazy lub struktury potrzebne w dalszej części zajęć.

Nie musi jednak zdradzać całego tematu lekcji – czasem wystarczy krótkie nawiązanie do materiału z poprzednich zajęć.

Dobry początek lekcji nie musi być spektakularny. Czasem wystarczy kilka minut ruchu, przypomnienie kilku słów, szybka decyzja albo małe językowe wyzwanie. Najważniejsze, żeby pomóc uczniom naprawdę pojawić się na zajęciach – nie tylko ciałem, ale też uwagą.

Testuj, obserwuj swoją grupę i wybieraj takie rozgrzewki, po których łatwiej zrobić kolejny krok w lekcji.

Autorka:

Janina Borowy – metodyczka główna Early Stage, pedagożka specjalizująca się w nauczaniu dzieci języka angielskiego, autorka materiałów dydaktycznych. W wolnym czasie składa klocki LEGO, uczy się hiszpańskiego i wyprowadza psa Kluska.

Zapraszamy też do innych materiałów autorki:

•  Nie daj się łapać za słówka, czyli pomysły na uniwersalne i kreatywne aktywności językowe
•  Pomysł na lekcję angielskiego: Pick up your dog’s poop
•  Let’s speak English, czyli jak nie używać polskiego na lekcjach angielskiego