Dołącz do czytelników
Brak wyników

Uniqueskills

11 grudnia 2020

NR 20 (Grudzień 2020)

Jak pokonać blokadę do pisania?

31

Pewnie nasi uczniowie znają to uczucie bardzo dobrze. Mają przed sobą kartkę papieru i coś do pisania. Wiedzą, że powinni coś napisać na dany temat, ale nie wiedzą co by to mogło być. W ich­ głowie jest tylko pustka. Cierpią z powodu klasycznej blokady do pisania w języku angielskim. Oto kilka podpowiedzi, z czego to wynika oraz sposobów, jak pomóc uczniom.

Blokada, która pojawia się przy pisaniu w języku angielskim może występować bardzo często. Szczególnie u uczniów, którzy dopiero zaczynają swoją przygodę z językiem angielskim i nie mają dużej wprawy w pisaniu. Z drugiej strony dla uczniów, którzy przygotowują się do egzaminu ósmoklasisty lub do matury blokada ta może pojawić się i uniemożliwić uzyskanie dobrego wyniku z części pisemnej egzaminu. W tym artykule przyjrzymy się temu, co możemy zrobić, aby taką blokadę zminimalizować i jakie ćwiczenia możemy zaproponować uczniom, aby postarali się oswoić z pisaniem w języku angielskim. 

POLECAMY

Z czego wynika taka blokada? 

Aby znaleźć odpowiedź na to pytanie, należy pomyśleć o wielu różnych elementach. Po pierwsze powinniśmy zastanowić się sami nad tym, czy i my kiedyś w przeszłości nie mieliśmy problemów związanych z pisaniem w języku angielskim. Jak sobie z tym poradziliśmy? Co spowodowało, że teraz często piszemy w języku angielskim? Jak możemy tę wiedzę i informację zastosować dla danej klasy? Te pytania wydają się bardzo proste, ale odpowiedzi na nie mogą być bardziej złożone. Każda blokada związania z pisaniem może wynikać z wielu różnych powodów. Każdy uczeń może swoją blokadę przeżywać w inny sposób. Oto kilka przykładowych rozwiązań na to skąd bierze się blokada. Wyniki są umieszczone w kolejności przypadkowej.

  • Blokada wynika z negatywnej oceny wcześniejszego pisania. Może zdarzyć się tak, że wcześniej jakaś praca pisemna danego ucznia została ocenione bardzo negatywnie bez konstruktywnego feedbacku od nauczyciela. I teraz dany uczeń obawia się, że to, co napisze będzie tak samo złe jak wcześniej lub też, że ocena nauczyciela będzie bardzo negatywna. Może również zdarzyć się tak, że taka blokada była wzmacniana wielokrotnie i kilka razy różne osoby wyrażały dezaprobatę lub negatywne podejście do fragmentu napisanego przez danego ucznia. Dlatego w teraźniejszości jest on nastawiony negatywnie i cierpi na blokadę do pisania.
     
  • Blokada może wynikać ze stresu. Uczeń tak denerwuje się tym, co napisze, jak to coś napisze, że nie jest w stanie skupić się na samym pisaniu, tylko przeżywa stres związany z samą czynnością. Jest to dosyć trudne, aby pomóc uczniom obniżyć poziom stresu związanego z pisaniem, ale zawsze możemy postarać się pomóc naszym uczniom. Przede wszystkim, jeśli poznamy ich stresy i stresory, pomożemy je zauważyć, a w konsekwencji postaramy się je zminimalizować.
     
  • Blokada może wynikać z braku wiedzy. Jeśli uczniowie nie dysponują odpowiednią wiedzą dotyczącą tego, jak można pisać w języku angielskim, obawiają się tego pisania. Przykładowo, jeśli nie mają opanowanych podstawowych czasów gramatycznych, które muszą użyć podczas napisania pocztówki lub listu nieformalnego, będą się obawiać, czy zrobią to poprawnie.
     
  • Blokada może wynikać z braku wiedzy odnośnie formatu pisania. Jeśli uczniowie nie pamiętają zasad dotyczących pisania maila, listu lub rozprawki, będą obawiali się, czy w ogóle powinni pisać na ten temat, a jeśli tak, to czy ich pisanie będzie poprawne.

Brak doświadczenia w pisaniu

Oczywiste jest, że jeśli nie mamy w czymś doświadczenia, to jest to dla nas trudniejsze. Brak doświadczenia dotyczącego pisania może wynikać z różnych czynników. Czasem dlatego, że uczniowie nie znają jeszcze wielu konstrukcji i słów i dlatego trudniej jest im coś napisać. Możliwe jest też to, że w podręczniku wiodącym na lekcji nie ma aż tak dużej ilości ćwiczeń na pisanie. Niezależnie od tego z czego wynika niepewność w pisaniu zawsze możemy zaproponować uczniom chociażby pisanie w wersji mikro kilku zdań.

Ćwiczenie 
Do każdego tematu, który realizujemy z uczniami możemy dołączyć pisanie choćby kilku zdań. I będzie to właśnie ćwiczenie polegające na mikro pisaniu. Jego celem jest pokazanie uczniom, że pisanie nie jest związane zawsze z dużym limitem słów i długim tekstem. Z powodzeniem uczniowie mogą zapisywać chociażby 3 czy 4 zdania na dany temat. I to niezależnie od tego na jakim poziomie zaawansowania się znajdują. Nawet jeśli konstrukcje i wyrazy, które znają są bardzo podstawowe, zawsze mogą przygotować kilka krótkich zdań. Na poziomach początkowych angielskiego będą to zdania chociażby o przedstawieniu się, opis danej osoby. Na poziomach bardziej zaawansowanych mogą być to zdania w różnych czasach, trybach warunkowych lub na tematy pochodzące z zakresu matury rozszerzonej. Dzięki takiemu podejściu uczniowie nabiorą wprawy w pisaniu, pod warunkiem, że takie pisanie w wersji mikro będzie odbywało się systematycznie. Możemy, na przykład, zaproponować uczniom pisanie raz lub dwa w tygodniu, które będzie trwało maksymalnie 3–5 minut.

Brak weny do pisania 

Jeśli chcemy pomóc uczniom w przełamaniu blokady dotyczącej tego, co mogą napisać, możemy zaproponować im pisanie na tematy, które lubią i które są im bliskie. Możemy rozwiązać to w ten sposób, że każdy uczeń stworzy swoją listę pięciu tematów, na które będzie chciał pisać i na które będzie miał dużo do napisania. Następnie raz w tygodniu uczniowie wybierają z listy tematów swój jeden temat i piszą o nim kilka zdań. Jeśli uczniowie zupełnie nie mają pomysłu w języku angielskim, możemy im zasugerować, że mogą zapisać swoje pomysły na początku w języku polskim. Dopiero potem poszukają słów, aby zapisać swoje pomysły po angielsku. Dzięki temu uczniowie będą pracowali nad zdobywaniem pomysłów. Jeśli chcemy wesprzeć ich jeszcze bardziej, możemy rozwiązać to w ten sposób, że na dany temat uczniowie na początku rozmawiają w parach, tak aby znaleźć inspiracje do pisania. A następnie po przedyskutowania różnych pomysłów następuje faza pisania kilku zdań. Dzięki temu będziemy wiedzieć, że zrobiliśmy bardzo wiele, aby uczniowie mieli pomysły i potrafili wykorzystać je w praktyce. 

Ćwiczenie 
W poznaniu źródeł blokad pomoże następujące ćwiczenie. Przygotowujemy dla uczniów takie same kartki papieru i poprosimy ich o zapisanie odpowiedzi anonimowo. Sami zdecydujemy jakie pytania chcemy zadać uczniom. Możemy poprosić ich o to, aby napisali odpowiedzi na te przykładowe pytania. 

  1. Co powoduje, że nie lubisz pisać w języku angielskim? 
  2. Co najbardziej stresuje cię w pisaniu w języku angielskim i dlaczego?
  3. Co mogłoby się stać, żeby było ci łatwiej pisać w języku angielskim?

Jeśli wymyślimy różne pytania, które dopasujemy do danej klasy, będzie nam łatwiej ją zrozumieć. Jeśli odpowiedzi będą udzielane anonimowo, uczniowie będą mieli szansę otworzyć się i zapisać swoje realne potrzeby.

Zabieramy się za pisanie!

Rozłóżmy pisanie na czynniki pierwsze. Dzięki temu uczniowie będą wiedzieli, że pisanie to proces, a elementy składowe tego procesu są istotne. Jeśli będą działać po kolei krok po kroku, to mają większą szansę na powodzenie finalnego pisania i na to, aby powstał tekst taki, jaki chcą. 

Oto przykładowe rozbicie pisania na czynniki pierwsze. Powinniśmy pamiętać o tym, że wszystko zależy od tego, jaki tekst mają napisać uczniowie i ile mają na to czasu oraz na jakim poziomie językowym się znajdują. Łatwiej będzie napisać tekst uczniom, którzy znają wiele czasów i konstrukcji gramatycznych, niż uczniom, którzy są dopiero na początku swojej drogi językowej.

  • Temat pisania. Często uczniowie mają blokady dotyczące tego, że nie wiedzą co mogą napisać na dany temat. Możemy zacząć od tego, żeby uczniowie zebrali swoje propozycje dotyczące tego, co napisaliby na dany temat, ale w języku polskim. Może to wydawać się zbyt proste, ale jednak pozwoli uczniom otworzyć się kreatywnie i wymyślić to, o czym będą chcieli pisać. Powinni tutaj wymienić wiele różnych propozycji na to, co chcieliby zawrzeć w temacie. Nie muszą się zastanawiać jak zapisać to po angielsku. W tym ćwiczeniu chodzi po prostu o zapisywanie swoich pomysłów i o to, aby było ich co najmniej kilka do danego tematu pisania. Przykładowo, jeśli uczniowie mają napisać krótką pocztówkę z wakacji, mogą tam wymienić, że byli: na wakacjach w Polsce, na wakacjach za granicą itp. Mogą także podopisywać konkretne miejsca do danych wakacji. Dzięki temu uczniowie poćwiczą przede wszystkim pomysły na pisanie. A jak wiemy pomysł jest ważny sam w sobie, ponieważ odpowiedni dobór treści wpływa potem na całe pisanie. Warto, żeby uczniowie zastanowili się dłużej nad tym, co będą chcieli napisać, a dopiero potem przeszli do tego, jak będą chcieli o tym pisać.
     
  • Selekcja zawartości. W następnym kroku uczniowie myślą o tym, co z ich różnych pomysłów byłoby dobre do zawarcia w pisaniu. Uczniowie biorą pod uwagę swoje możliwości związane z pisaniem oraz logikę danego tematu. Zawsze możemy podpowiedzieć uczniom, że ważne jest to, aby zapisali odpowiedź na dany temat w języku angielskim, np. w tematyce wakacji, nawet jeśli nie byli na wakacjach nad morzem, ale pamiętają jak opisać coś o wakacjach nad morzem po angielsku. Nie chodzi tutaj o to, że zachęcamy uczniów do kłamania, ale raczej oto, że podpowiadamy uczniom, aby korzystali z tych zasobów słów i fraz, które już znają i których są bardziej pewni. Na tym etapie uczniowie dokonują także selekcji wszystkich punktów dotyczących pisania i podkreślają dwa lub trzy najważniejsze elementy, które będą chcieli zawrzeć w pisaniu. Ilość punktów dotyczących selekcji zawartości zależy od tematu i od długości danego pisania. Wiadomo, że mniej treści zmieści się na pocztówce, a więcej w rozprawce.
     
  • Szkic pisania. Uczniowie mogą teraz zaprojektować to, o czym chcieliby napisać. Na tym etapie robią to w krótki sposób, zapisując tylko najważniejsze słowa-klucze. Jeśli uczniowie uczą się tego podejścia, mogą wykorzystać do tego swój brudnopis lub, na przykład, poniższą tabelkę.
     


W tabelce uczniowie wpisują swoje propozycje dotyczące wyrazów z różnych kategorii, które będą chcieli ująć w swoim pisaniu. Możemy zaproponować uczniom takie kategorie słów, jak: przymiotniki, przysłówki, czasowniki frazowe, słowa łączące, różne czasy gramatyczne, tryby warunkowe i jeszcze inne elementy, które chcemy z uczniami poćwiczyć. Miejsc w tej tabeli może być więcej lub mniej. Gdy zaczynamy pracę z tym narzędziem, możemy poprosić uczniów o wpisanie chociażby przymiotników, przysłówków i ciekawych czasowników. Tabelka taka jest pomocna, ponieważ na jej podstawie uczniowie będą mogli zbudować swoje pisanie i będą mieli pewność, że nie zapomnieli o kategoriach słów, które wcześniej sobie opracowali. Forma tabeli jest bardzo czytelna i pomaga także w tym, żeby uczniowie stosowali różnorodne słownictwo. A dzięki temu pracowali nad bogactwem językowym. Chcemy przecież, aby uczyli się operować różnymi przymiotnikami, a nie tylko, na przykład, takimi jak good czy bad. Dodatkowo praca z taką tabelą może pokazać uczniom to, nad jakimi słowami lub frazami mogą jeszcze popracować, a które z nich są opanowane w dobrym stopniu. Taka tabela pomaga również w opracowaniu szkicu pisania. Pod tabelą uczniowie mogą też zapisać swoje pomysły dotyczące zawartości danego pisania. 
 

 

Link dostępu: https://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2015/egzamin_probny_2015/jez_obce_pp/angielski_pp/A1/A1J%C4%99zyk_angielski_PP_arkusz.pdf

  • Budowanie zdań. W kolejnym etapie możemy zaproponować, żeby uczniowie do każdego podtematu zawartego w pisaniu zapisali sobie jedno zdanie, które będzie ilustrował odpowiedź na dane zagadnienie. Bardzo łatwo można to wyjaśnić na przykładzie zadania maturalnego i będziemy posiłkować się tutaj przykładem z matury pisemnej z poziomu podstawowego.

    Widzimy tutaj wyraźnie przykłady tego, jak uczeń może zapisać odpowiedź na dany punkt jako odniesienie się do tematu i jako odniesienie się oraz rozwinięcie tematu. 

Ćwiczenie 
Bardzo dobrym ćwiczeniem jest proszenie uczniów o zapisywanie do każdego pisania takich przykładów zdań, w których uczniowie będą mieli dany temat, a ich zadaniem będzie to, aby zapisać jedno zdanie, w którym odniosą się do danego podpunktu w pisaniu, a po drugiej stronie tabeli, aby odnieśli się oraz rozwinęli dany punkt pisania. Tworzymy dla uczniów pustą tabelkę, w której będą mogli zapisywać swoje odpowiedzi.

Wskazówka
Możemy korzystać z arkuszy maturalnych udostępnionych na stronie CKE, aby mieć dla uczniów gotowe tematy oraz przykładowe rozwiązania. Jest to bardzo dobre na początek, aby pokazać uczniom to, w jaki sposób można pisać efektywnie i zdobywać punkty z pisania. W kolejnym kroku uczniowie mogą sami wymyślać swoje tematy do pisania. Każdy z uczniów zapisuje dany temat w języku polskim oraz dwa lub trzy podpunkty, które należy opisać i rozwinąć. Następnie wszystkie kartki wkładamy do jednego pudełka i losujemy jeden temat, na który będą odpowiadali wszyscy uczniowie. Mają oni oczywiście czas na odpo...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy