Dołącz do czytelników
Brak wyników

Speak up

27 kwietnia 2021

NR 22 (Kwiecień 2021)

Postawmy na komunikację, czyli jak usprawnić mówienie?

8

Co jest jedną z ważniejszych rzeczy w nauce języka angielskiego? Wiele osób twierdzi, że jest to swobodna komunikacja, czyli mówienie. Jako nauczyciele zdajemy sobie sprawę z tego, że łatwo jest powiedzieć o płynnym mówieniu, a trudniej jest pokazać to uczniom i sprawić, żeby mówili tak swobodnie, jak jest to tylko możliwe. Na całe szczęście istnieje wiele sposobów, które możemy wykorzystać, aby usprawnić mówienie. Dzięki nim uczniowie będą czuli się lepiej, a ich poziom językowy wzrośnie.

Ćwiczenie 

Możemy zacząć od tego, żeby zapytać uczniów o to, do czego ich zdaniem mówienie jest im potrzebne najbardziej. Zapytajmy także w jaki sposób będą mogli wykorzystać je w praktyce. W jakich sytuacjach będą mogli oraz chcieli mówić w języku angielskim. Powinniśmy dać uczniom kilka minut na przemyślenie swojego zdania. Gdy podzielą się z nami swoimi opiniami, będzie nam zdecydowanie łatwiej poznać ich motywy dotyczące mówienia oraz tematy, które według nich będą potrzebne do poruszenia w mówieniu. Będziemy mogli potem, korzystając z różnych pozyskanych informacji oraz ćwiczeń aktywizujących, wykorzystać wskazane przez uczniów zakresy i tematy do zachęcania ich do aktywnego mówienia. Możemy zachęcić uczniów także do tego, żeby swoje zdanie odnośnie mówienia w języku angielskim zapisali w języku angielskim lub też podzieli się opinią w języku angielskim z klasą. Mamy tu na myśli oczywiście bardzo proste zdania, o ile umiejętności uczniów na to pozwalają. Jeśli tak nie jest, uczniowie mogą wyrazić swoje zdanie w języku polskim.

POLECAMY

Ćwiczenie 

Możemy zachęcić uczniów także do tego, aby sami, na podstawie swojego doświadczenia, wymyślili i opracowali sekwencje działań, które pomogą im rozwinąć swobodniejsze mówienie. Uczniowie mogą pomyśleć i stworzyć kilka etapów działania, które powinny ich doprowadzić do rozwinięcia umiejętności mówienia. Możemy założyć, że taki proces powinien składać się z co najmniej trzech etapów. Zadaniem uczniów jest wymyślenie i opracowanie każdego z etapu oraz przedstawienie go w klasie. To zadanie bardzo dobrze sprawdzi się jako praca grupowa. W tym celu dzielimy uczniów na grupy i dajemy im czas na opracowanie swojego procesu. Dlaczego warto przeprowadzić to ćwiczenie? Przede wszystkim będziemy mogli poznać styl i punkt widzenia uczniów oraz sprawdzić, jak według nich może wyglądać taki proces aktywizujący mówienie. Co więcej będziemy mogli zaimplementować pewne elementy z procesów wymyślonych przez uczniów do procesu nauki w szkole. Dobrym pomysłem jest także na koniec tego ćwiczenia przygotowanie podsumowania całą klasą. W takim podsumowaniu znajdzie się uśredniony proces dotyczący aktywizacji mówienia, na który będzie składać się wizja wspólna wszystkich uczniów. Będzie to bardzo pomocne, ponieważ uczniowie zobaczą swój realny wpływ na wspieranie ich mówienia. Po wykonaniu tego ćwiczenia możemy zaprezentować uczniom nasz wymyślony dla nich proces. Porównanie obu procesów może być wartościowym ćwiczeniem.
Mówienie to proces. A poniższe propozycje mogą ułatwić projektowanie całego procesu usprawniania mówienia. Mogą być punktem wyjścia do dalszej dyskusji z uczniami lub też stanowić fundamenty całego procesu. Wszystko zależy już od nas.

 

Tworzenie schematu pracy

W procesie usprawniania mówienia może przydać się stworzenie określonego schematu pracy. Poniższy schemat może być bardzo pomocny. Należałoby go jednak dopasować do danej klasy i przed rozpoczęciem pracy z takim schematem sprawdzić jego zasadność oraz przedyskutować go z uczniami. Być może będą chcieli coś rozszerzyć lub zmienić. Powinniśmy być otwarci na ich propozycje.

Rozpoznanie 

Ten etap polega na tym, że staramy się rozpoznać jaki jest rodzaj blokady przed mówieniem w języku angielskim lub też w jaki sposób możemy usprawnić mówienie. W tym punkcie możemy też rozpoznawać inne aspekty związane z płynnością umówienia. Jeśli chcemy być pewni jaki rodzaj rozpoznania powinniśmy wziąć pod uwagę, zapytajmy uczniów. Dobry rozpoznanie problemu jest kluczowe do jego rozwiązania

Ćwiczenie 

Na tym etapie skupiamy się na tym, aby poznać różnego rodzaju blokady uczniów. Zwracamy uwagę na to, jaki jest to rodzaj blokady oraz tego, jak możemy jej przeciwdziałać. Najlepiej będzie, jeśli uczniowie stworzą swoje własne listy blokad językowych, a następnie wspólnie przedyskutujemy co można zrobić, aby je zniwelować. Warto tutaj pytać uczniów za każdym razem, ponieważ to oni są źródłem najlepszych pomysłów oraz takich, które będą dopasowane do ich wieku oraz możliwości.

Oto kilka przykładowych blokad językowych, które mogą się pojawić w tym ćwiczeniu:

  • Blokada przed mówieniem z powodu tego, że uczniowie nie znają wielu słów i fraz.
  • Blokada językowa z powodu braków grama­tycznych. 
  • Blokada językowa z powodu braku ćwiczenia płynności mówienia. 
  • Blokada językowa z powodu braku określonej praktyki językowej. 

Tych przykładów może być o wiele więcej. Jeśli uczniowie stworzą listę takich blokad, będzie łatwiej nam z nimi pracować i je niwelować.


Przygotowanie

W tym punkcie przygotowujemy sobie wszystkie potrzebne materiały do pomocy uczniom. Może być to przygotowanie dedykowanych kart pracy, rozpoznanie materiałów z serwisu YouTube, przygotowanie kart konwersacyjnych lub skupienie się na innych potrzebnych aspektach do przygotowania.

Jeśli uczniowie wiedzą, jak sami chcą popracować nad mówieniem, to mogą sobie przygotować ćwiczenia, które będą wspierały ich mówienie. Dobrze jest opracować takie ćwiczenia wspólnie wcześniej. Może być to część zadania domowego uczniów lub też praca w parach lub w grupach.

Najlepiej będzie, jeśli uczniowie stworzą swoje własne listy blokad językowych, a następnie wspólnie przedyskutujemy co można zrobić, aby je zniwelować. 

Działanie 

Po przygotowaniu wszystkich ćwiczeń uczniowie muszą mieć możliwość działania oraz mówienia. Oczywiście mogą się do tego przygotować, jeśli chcą, i zapisać sobie w punktach najważniejsze rzeczy lub wyrazy, których chcą użyć. Powinno jednak być to przygotowanie tylko fragmentów wypowiedzi uczniów. Nie chodzi o to, aby uczniowie zapisywali sobie swoją całą wypowiedź, a następnie ją czytali. Jeśli nasi uczniowie nie czują się pewnie w mówieniu, powinniśmy zachęcić ich do działania metodą małych kroków. 

Gra językowa

Przykładowo, na początek proponujemy uczniom grę, w której z puli różnych pytań losują jedno i na nie odpowiadają w dwóch lub w trzech zdaniach. Możemy też zacząć od tego, że na każde pytanie w pierwszej rundzie odpowiadają jednym zdaniem, w drugiej rundzie dwoma zdaniami, a w trzeciej trzema i tak dalej. Dzięki temu możliwe jest swobodne oswojenie się z ilością wypowiadanych słów i zdań. Uczniowie będą spokojniejsi o to, że nie muszą od samego początku wymyślać dużej ilości zdań do mówienia.

Korekta/dopasowanie

W tym kroku obserwujemy działania uczniów i to, jak im to idzie. Jest to bardzo ważne i nie możemy tego opuścić ani przeznaczyć zbyt mało czasu na ten element. Musimy wiedzieć, że dopasowywanie i zmienianie jest naturalne. Nawet jeśli założymy na papierze pewne rzeczy, to i tak trzeba będzie je zweryfikować w trakcie działania z uczniami. Niezbyt często zdarza się, że teoretyczne założenia idealnie sprawdziły się w praktyce. Pokazując uczniom, że dopasowujemy treści metody i techniki do tego, aby usprawnić mówienie, dajemy im znać, że oni także będą musieli być gotowi na adaptację do różnych sytuacji oraz że nie można przygotować się w stu procentach zawsze i wszędzie do mówienia. Możemy podać taki przykład, że jeśli chcemy zamówić coś w restauracji, to możemy skorzystać z menu i przygotować sobie w głowie to, co chcielibyśmy zamówić, ale na miejscu może okazać się, że danego dania nie ma w karcie i będziemy musieli wybrać coś innego. Dlatego, nawet jeśli przygotujemy sobie w głowie gotowe dialogi w angielskim dotyczące zamawiania wybranej z wyprzedzeniem potrawy, to nie pomoże nam to, jeśli potrawy nie będzie i trzeba będzie swoje kwestie do zamówienia czegoś innego wymyślać na bieżąco.

Sprawdzenie

Po pewnym czasie dobrze jest także sprawdzić, jaki postęp jest widoczny u uczniów. Jeśli chodzi o omówienie tego aspektu, to nie jest tak łatwo go zmierzyć. Możemy posiłkować się testami poziomującymi na początek, choć nie jest to idealne rozwiązanie. Mogą być to testy dostępne w internecie, które sprawdzają poziom mówienia, ale i tak najlepiej jest opracować swoje własne zestawienie dedykowane do danych uczniów i klasy oraz poziomu. Jak więc możemy dokonać takiego sprawdzenia? Oto kilka propozycji. Możemy sprawdzić takie elementy, jak: zasób słownictwa, stosowanie różnych konstrukcji językowych, reagowanie językowe, działanie w dialogach. Aby sprawdzić to pierwsze, możemy oczywiście zrobić test pisemny ze słownictwa, fraz itp. Aby nie wywoływać u uczniów lęku, od czasu do czasu możemy także zastosować quizy na podstawie danego zestawu słów, które przygotujemy w aplikacjach, takich jak Quizlet, Kahoot, Wordwall itp. Dzięki skorzystaniu z takiego rozwiązania będzie to dla uczniów mniej stresujące, a będzie zawierać także w sobie element zabawy i rywalizacji. Opierając się na grywalizacji, uczniowie mogą działać szybciej i bardziej aktywnie.

Ćwiczenie

Uczniowie mogą także sami wymyślić i stworzyć dla siebie test ze słownictwa z danego działu i stworzyć go przy pomocy wyżej wymienionych aplikacji. Następnie wystarczy, że grupy lub pary uczniów będą wymieniały się swoimi linkami i będą mogły sprawdzić się z zakresu danego słownictwa. Jeśli nie chcemy za takie działania dawać ocen, to możemy dawać plusy za aktywność. O ile oczywiście zadania są wykonane poprawnie. A w tym ćwiczeniu ważne jest nie tylko to, żeby sprawdzić stopień opanowania słownictwa przez uczniów, ale też odejście od typowo stresującego szkolnego sprawdzania. Musimy także wziąć pod uwagę to, że początkowo nie jest aż tak istotne jak zapisuje się dane słowo, ale jak się je wymawia. Dlatego warto przygotować także takie gry, które będą się opierały na omówieniu wymowy, a nie tylko na zapisie danych słów.

Ćwiczenie

Uczniowie przygotowują kartki papieru różnej wielkości i w różnych kolorach. Kartki powinny być odpowiednio grube, żeby nie przebijał przez nie pisak. Może być to więc papier z bloku technicznego. Jeśli nie jest to możliwe, to może być to papier z bloku rysunkowego, ale grubszy. Zadaniem uczniów jest zapisanie na kartkach papieru słów z danego działu, który jest realizowany na lekcjach. Może być to przykładowo dział związany ze zdrowiem. Każdy uczeń przygotowuje określoną liczbę kartek i zapisuje na niej drukowanymi literami wybrane słowo. Jedno słowo jest przeznaczone na jedną kartkę. Gdy wszyscy uczniowie skończą zapisywać swoje słowa, zbieramy je do jednego woreczka, a przed rozdaniem uczniom jeszcze sprawdzamy szybko, czy dane słowa są zapisane poprawnie. Następnie uczniowie losują określoną liczbę kartek z puli. Może być to, na przykład 5 lub 3. To zależy od tego, ile słów mamy zapisanych. Oczywiście słowa będą się powtarzać, ale nie jest to istotne. To tylko wpłynie pozytywnie na ilość powtórzeń wymowy podanych słów. Gdy wszyscy uczniowie mają już swoje kartki, ich zadaniem jest zaprezentowanie kartki z wyrazem pozostałym uczniom w klasie i wypowiedzenie danego słowa na głos. Jeśli słowo zostało wypowiedziane poprawnie, uczeń otrzymuje punkt. Jeśli nie, słowo zostaje odłożone i po pewnym czasie musi być przeczytane jeszcze raz poprawnie. Elementem grywalizacji w tej grze jest to, że gdy mamy już pewność, że uczniowie znają poprawną wymowę wszystkich słów, grają na czas. Mają, na przykład minutę lub dwie na poprawne przeczytanie jak największej ilości wylosowanych słów.

 

Feedback

Informacją zwrotna od uczniów jest kluczowa w efektywnej nauce. Poz...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy