Dołącz do czytelników
Brak wyników

Uniqueskills

22 października 2020

NR 19 (Październik 2020)

Gramy w skojarzenia, czyli uczenie asocjacyjne

29

Asocjacja to tworzenie skojarzeń, czyli wiązanie jednej myśli z inną. Pojęcie pamięci asocjacyjnej jest definiowane jako zdolność do uczenia się i zapamiętywania relacji między niepowiązanymi ze sobą elementami. Jak wykorzystać tę zdolność do nauczania języka obcego?

Dzięki pamięci asocjacyjnej wiemy jak „poruszać się” w świecie, w którym żyjemy, co należy zrobić i gdzie należy się udać, gdy chce nam się pić, jakie kroki musimy podjąć, gdy chcemy przemalować ściany w pokoju czy wysłać list na poczcie. Tę bazową wiedzę, nabywaną jak gdyby „przy okazji”, pogłębiamy wraz z naszym rozwojem. Jak to się mówi – człowiek całe życie się uczy.

Na podstawie asocjacji rozwijamy swoją wiedzę o świecie od małego. Umiejętność skojarzeniową dzieci rozwijają około 3. roku życia jako kolejny etap po sortowaniu przedmiotów podobnych – misie są misiami, chociaż każdy wygląda trochę inaczej, samochodziki są samochodzikami, chociaż każdy z nich jest inny. Dzieci wykorzystują umiejętność asocjacji przede wszystkim w zabawie – szukają przedmiotów, które mogłyby się przydać, np. do rozczochranej lali szukają grzebienia, a do zabawy w supermana – peleryny. Poprzez asocjację łatwiej i szybciej dziecko zapamiętuje, choć sama ilość materiału do nauki de facto się nie zmienia, ale z pozoru wydaje się mniejsza. Dzięki takim skojarzeniowym zabiegom efektywność przyswajania wiedzy zdecydowanie się zwiększa. Wiadomo przecież, że łatwiej jest zapamiętać kilka informacji, które ze sobą powiązaliśmy, niż elementy od siebie oddzielone i oderwane. Rozwijanie pamięci asocjacyjnej stwarza nieocenioną pomoc zwłaszcza w nauce języka obcego, szczególnie, gdy staje się dla wszystkich przyjemną i pobudzającą rozrywką. 

Dla przykładu, przy okazji nauki o rzeczownikach policzalnych i niepoliczalnych łatwiej będzie uczniowi zapamiętać nazwy składników na ciasto marchewkowe z przepisu niż wykuwając je z tabelki bez żadnego powiązania. W przypadku przepisu kulinarnego otrzymujemy informacje w spójnej formie. A co by było, gdyby nauczyciel przyniósł odrobinę poszczególnych składników do klasy? Ileż powstałoby cudownych skojarzeń z udziałem i wzroku, i zapachu, ale też i węchu. A gdyby mógł razem z uczniami takie ciasto zrobić? Sama kiedyś urozmaicałam swój pedagogiczny repertuar takimi właśnie pomysłami, z przenośnym elektrycznym piekarnikiem w roli głównej. Niestety, teraz przepisy BHP w znacznym stopniu ograniczają moje pole działania. Na szczęście część praktyczną zawsze można przeprowadzić w domu. Taki homework. Ciasta marchewkowe, sałatki owocowe i kanapki z – pomidorem. 
 

POLECAMY


Oto kilka propozycji gier na skojarzenia: 

Obrazowanie
Ucząc się nowego słowa, uczeń wyobraża sobie coś, z czym mu się ono kojarzy, np. CAR może kojarzyć się z karpiem, dlatego łączymy oba pojęcia w obraz karpia w samochodzie. Dłuższe słowa można dzielić na części lub sylaby i do każdej z nich szukać skojarzeń, np. BUTTERFLY to motyl z masła z pyskiem muchy. Warto wspierać się tworzonymi na tę potrzebę ilustracjami. Jest to metoda dobra szczególnie dla początkujących, ale pomaga również bardziej zaawansowanym językowo przy nauce trudniejszych słów. Oczywiście, dla skojarzeń wykorzystujemy wszystko, co tylko nam przyjdzie do głowy.

Piramidki skojarzeń
To fantastyczna zabawa, dzięki której możemy w niebanalny sposób utrwalać poznane słownictwo. Uczniowie wybierają z danego tematu osiem słów, które potem piramidalnie kojarzy się w pary pod jednym skojarzeniem. Piramidka wznosi się coraz wyżej, aż odkrywamy słowo, koronujące naszą zabawę. Poniżej przedstawiam przykład piramidki w uproszczonej wersji (w wersji rozbudowanej w drugim rzędzie powinno być siedem słów, a nie cztery). Jeżeli uczniowie pracują w parach lub grupach, można ostatnią – wspólną, rozpisać na tablicy, wychodząc od słów ze szczytu poszczególnych piramidek.
 


Nić skojarzeń
Najprostszą grą w skojarzenia jest podawanie swojej pierwszej myśli do usłyszanego od swojego sąsiada słowa, uczeń za uczniem, wszyscy po kolei, np. HOUSE – MOTHER – FAMILY – DINNER – FOOD – POTATOES – SHOP – „BIEDRONKA” 

Inną opcją może być podanie przez nauczyciela (lub wylosowanie) danego słowa, do którego po kolei uczniowie podają swoje skojarzenia, np. gdy słowem kluczem jest SCHOOL, to słowami z nim skojarzonymi mogą być: teacher, students, blackboard, playground, test, English, itd. 

Analogie
Wymyślamy zdanie z sześcioma (lub więcej) opcjami (słowa lub wyrażenia, które chcemy utrwalić), np.:
 


Na przykład: Holidays are like a watermelon because they taste good in the sunshine. Holidays are like a barbecue because you can relax and have fun, itd.

Gry towarzyskie
Ostatnio stałam się wielką miłośniczką jednej z gier wykorzystujących skojarzenia (Tajniacy/Codenames). Grając w nią, trzeba do różnych słów (w zależności od wylosowanych kart) wygenerować jedno, wspólne skojarzenie, tak by nasz partner mógł je bezbłędnie odnaleźć spośród kart wyłożonych na stole. Choć z początku gra wydaje się dość wymagająca, po jakimś czasie robi się wesoło i skojarzenia nasuwają się same. Można ją, w wersji angielskiej (np. samodzielnie przygotowanej), z powodzeniem wykorzystywać na lekcjach ze starszymi uczniami. Poniżej przedstawiam przykładowy rozkład takich kart. Zachęcam do podjęcia próby wyszukania skojarzeń do słów na czerwonym lub na niebieskim polu (beżowe są neutralne, a czarne to przegrana). Ile słów uda się podciągnąć do jednego skojarzenia w jednej rundzie? 
 


Przykładowe skojarzenie do wybranych kart czerwonych: SUNNY (3) = sunny weather, sunny sky, sunny spring; przykładowe skojarzenie do wybranych kart niebieskich: FULL (4) = full light, full moon, full plane, full...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy