Dołącz do czytelników
Brak wyników

Uniqueskills

28 października 2021

NR 25 (Październik 2021)

Jak rozwijać kreatywność uczniów, wykorzystując nowoczesne technologie w edukacji?

0 28

Kreatywność to niezwykle ważna cecha, ale również umiejętność, sposób myślenia, działania, poszukiwania i odnajdywania tego, co dotychczas nieodkryte, tworzenia nowych wartościowych idei, przedmiotów i sposobów rozwiązywania problemów. Bardzo często jest porównywana do twórczej postawy. Niezwykle istotną kwestią jest fakt, że kreatywność nie opiera się głównie na procesach intelektualnych – tutaj znacznie większą rolę odgrywają wyobraźnia, sfera emocjonalna, doświadczenie i intuicja jednostki.

Nie ulega wątpliwości, że kreatywność jest pożądana w procesie uczenia się, nauczyciele dostrzegają jej potencjał i tworzą przestrzeń do tego, by uczniowie mogli ją rozwijać. Badacze problemu stworzyli następujący profil osoby kreatywnej:

POLECAMY

  • Jest wrażliwa na problemy.
  • Ma zaufanie do swojego sposobu myślenia.
  • Wie, na czym polega konkretny problem, i potrafi się na nim skupić.
  • Bez trudu określa cel i potrafi wskazać sposoby, które mają pomóc go jej osiągnąć.
  • Ma otwarty umysł – nie myśli szablonowo i w każdej chwili jest skłonna przyjąć nową ideę.
  • Podejmuje lub planuje szereg prób, nie ograniczając swoich działań tylko do jednego sposobu postępowania, ma świadomość tego, że istnieją różne drogi.
  • Charakteryzuje się plastycznością w sposobie myślenia, działania i postrzegania.
  • Posiada umiejętność przystosowania się do nowych sytuacji i zmian.
  • Zna swoją wartość.
  • Zna potęgę myślenia i ma świadomość tego, że należy wciąż doskonalić i usprawniać te procesy.
  • Jest oryginalna. 
  • Potrafi nadawać przedmiotom nowe funkcje i znaczenia, zastosowania i sposoby wykorzystania.
  • Wie, że myślenie jest po to, by lepiej zrozumieć rzeczywistość, podejmować decyzje, które wpłyną na jakość sposobów postępowania, a nie po to, żeby udowodnić swoją mądrość innym.
  • Posiada zdolność do analizy, dostrzega najdrobniejsze szczegóły, różnice.
  • Posiada zdolność do łączenia różnych elementów w całość.
  • Posiada giętkość myślenia, jest w stanie szybko zmienić kierunek poszukiwań.
  • Podczas rozwiązywania problemów czerpie z różnych dziedzin.
  • Za wszelką cenę dąży do obranego przez siebie celu.
  • Potrafi prezentować swoje poglądy bez względu na opinie innych osób.
  • Nie ulega naciskom innych.
  • Akceptuje siebie, swój świat, swoje życie, wybory, co jest wspierające i mobilizujące.

Niektórzy z nas posiadają naturalne predyspozycje do tego, by być kreatywnymi, jednak to kreatywność jest cechą, którą można stymulować poprzez różnego rodzaju zadania i ćwiczenia. 

W jaki sposób możemy rozwijać kreatywność u swoich uczniów?

  1. Stwarzaj odpowiednie warunki

Zauważ, że bardzo często uczniowie sami dążą do kreatywności, zadają mnóstwo pytań, są ciekawi świata, chcą doświadczać, eksperymentować, wymyślać. Niestety bardzo często to my – dorośli – nieświadomie nie dajemy młodemu człowiekowi możliwości, chcąc, aby funkcjonował w pewnym schemacie. Niesprzyjające są również formy sprawdzania wiedzy uczniów, które często narzucają konieczność udzielenia odpowiedzi zgodnie z kluczem. Warto zatem stworzyć uczniom przestrzeń w postaci takich zajęć, w trakcie których będą mogli uczyć się kreatywności, rozwijać twórczy potencjał, działać zgodnie z własną intuicją. 

  1. Dostrzegaj potrzeby

Życie w różnych czasach determinuje potrzeby i wymagania danego pokolenia. Dotychczasowe wyniki badań naukowych pokazują, że podające metody nauczania nie są skuteczne i powodują, że uczniowie nie lubią szkoły. Można zatem rzec, że potrzebą współczesnego ucznia jest zmiana sposobu nauczania i wykorzystanie różnorodnych metod, technik i narzędzi, które sprawią, że uczeń będzie zaangażowany w proces uczenia się. Wśród najbardziej efektywnych metod można wymienić: 5 dlaczego (5 why), 6 Pytań, Łańcuch Przyczyn, diagram Ishikawy, technika myślenia PMI (Plus/Minus/Interesujące), 6 Myślowych Kapeluszy, Inquiry Based Science Education, Design thinking, gamifikacja. 

  1. Ucz selekcji

Rozszerzona rzeczywistość stwarza możliwość niekontrolowanego publikowania treści często przez osoby nieposiadające kompetencji i doświadczenia, które uprawniałyby je do tego typu czynności. Młody człowiek, który traktuje internet jako element swojego świata, wirtualnego „mędrca”, który odpowie na każde pytanie, rzadko posiada wysoki poziom umiejętności krytycznego myślenia i nie ma świadomości tego, że w sieci mogą znajdować się fałszywe, niemal wyssane z palca przekazy. Dlatego zadaniem pedagoga jest rozwijanie kompetencji krytycznego myślenia i selekcjonowania informacji, co polega na sprawdzeniu wiedzy w różnych – nie tylko tych cyber – źródłach.

  1. Korzystaj z nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych (TIK)

Jak powszechnie wiadomo, technologia ma swoje mocne i słabe strony, jednak szanse, jakie daje, są olbrzymie, dlatego niezauważanie pozytywnych stron, dających możliwość wszechstronnego rozwoju, jest niedorzeczne. Podstawą wykorzystania ich przez nauczyciela jest wysoki poziom ich poznania, bo tylko wówczas istnieje duże prawdopodobieństwo, że przyniesie to spodziewany efekt. Warto zauważyć, że nasi uczniowie nie znają świata bez nowoczesnych technologii, dlatego są zdziwieni faktem, że tak rzadko mogą korzystać z nich w szkole. 

Bogata oferta technologiczna oraz szeroki wachlarz możliwości wykorzystania TIK w codziennej praktyce pedagogicznej powodują, że wielu z nas coraz częściej sięga po tego typu dobrodziejstwa. 

Metody i techniki wykorzystywane do rozwijania twórczego potencjału uczniów1

Metoda 5 dlaczego (5 why) 
Narzędzie służy do wykrywania przyczyn problemu. Zadając kilkakrotnie pytanie „Dlaczego?”, uczniowie badają związki przyczynowo-skutkowe i mogą dojść do źródła problemu, poznać jego przyczynę, a następnie skupić się na rozwiązaniu. Każda kolejna odpowiedź na pytanie „Dlaczego?” przybliża ich do sedna problemu. Metodologia jest tu prosta – pytanie należy powtarzać dopóty, dopóki nie ustali się prawdziwych przyczyn problemu. Odpowiedź na jedno pytanie „Dlaczego?” prowadzi do sformułowania kolejnego pytania „Dlaczego?”. Narzędzie skłania uczniów do analitycznego myślenia i samodzielnej identyfikacji problemu. Należy jednak uważać, aby się nie zapętlić i nie dojść do błędnych wniosków.

Technika 6–3–5 
To jedna z odmian burzy mózgów. Cyfry oznaczają kolejno: 6-osobowe zespoły i 3 pomysły generowane przez każdego członka grupy w ciągu 5 minut, po czym następuje zapisywanie ich w specjalnym formularzu. Po upłynięciu wyznaczonego czasu, uczniowie podają swój formularz kolejnej osobie, znajdującej się po prawej stronie. Zadanie jest powtarzane aż do powrotu formularza do pierwszego właściciela.

Rozgrzewka dywergencyjna 
To narzędzie do losowania słowa z listy, pod poniższym adresem znajduje się strona zawierająca formularz, do którego najpierw należy wprowadzić dowolną listę słów, a następnie losować je za pomocą jednego kliknięcia. Wylosowane w ten sposób słowa można wykorzystać do przeprowadzania różnego rodzaju rozgrzewek dywergencyjnych: https://www.textfixer.com/tools/random-choice.php.

Cyfrowe mapy myśli 
Ich tworzenie to propozycja wykorzystania technologii w procesie twórczego generowania pomysłów. Sama idea sporządzania wizualnych notatek za pomocą tej techniki nie jest nowa. Opracował ją w latach 60. XX wieku Tony Buzan i rozpowszechnił jako mapowanie umysłu (ang. mind mapping). Technika ta wkrótce okazała się przydatna do pobudzania kreatywności. Swoje pomysły i wszystko, co się z nimi kojarzy, należy umieścić na planszy, tworząc między nimi odpowiednie powiązania. Możesz skorzystać z narzędzia do tworzenia map (informacje na jego temat znajdziesz na stronie: 
https://bubbl.us/start). Narzędzie zostało przygotowane w języku angielskim, ale nie powinno to stanowić przeszkody, ponieważ jego obsługa jest intuicyjna.

Seesaw (Zobacz, czego się nauczyłem)
Jest to narzędzie dla uczniów i nauczycieli oraz rodziców służące do zapisywania i monitorowania postępów w nauce. Uczniowie raportują swoje szkolne aktywności, robiąc zdjęcia, dodając filmy, opisy, rysunki. Mogą także nagrać komentarz audio lub dodawać linki i pliki. Aplikację można zainstalować na urządzeniu mobilnym albo obsługiwać przez przeglądarkę internetową na dowolnym urządzeniu. Narzędzie ułatwia pracę z uczniami, wymagana jest jednak znajomość języka angielskiego: https://web.seesaw.me/.

SCAMPER, czyli pytania Osborna 
Jest to technika usprawniająca generowanie pomysłów. Jej nazwa pochodzi od pierwszych liter angielskich nazw czynności, które mają wykonać uczniowie:
   substitute – zastąpić. 
C    combine – połączyć. 
A    adopt – zaadaptować, przystosować. 
M    modify – modyfikować lub magnify/minify – powiększać/zmniejszać. 
P    put to other uses – wykorzystać do innych celów. 
E    eliminate – eliminować. 
R    rearrange – przearanżować lub reverse – odwrócić. 

Podobnie jak w innych technikach generowania pomysłów na rozwiązanie problemu, uczniowie zaczynają od jego zdefiniowania, następnie go rozpatrują według kolejnych punktów ukrytych w literach nazwy. Z techniki tej można skorzystać na kilka sposobów, np. ograniczyć uczniom czas przeznaczony na każdy etap i poprosić ich o wymyślenie tylko jednej odpowiedzi dotyczącej każdego punktu, a następnie pozwolić i...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy