Dołącz do czytelników
Brak wyników

Uniqueskills

14 października 2022

NR 31 (Październik 2022)

Opowieści (przed)wigilijne – jak wykorzystać lekcję w okresie przedświątecznym do budowania relacji i uczenia pisania

0 81

Dla każdej osoby, którą znam, święta Bożego Narodzenia znaczą coś innego. Jednym kojarzą się z radosnym oczekiwaniem i czasem spędzonym z rodziną, inni postrzegają ten czas jako okres stresu i zabiegania, a jeszcze inna grupa kontestuje komercyjną naturę tych świąt. Jednak niezależnie od tego, jak widzimy te święta, każdy z nas ma jakąś historię z nimi związaną. Ponieważ wierzę w wielowymiarową i wielopoziomową edukację językową, chciałbym dziś zaproponować scenariusz lekcji, który z jednej strony będzie wpasowywał się w czas świąt Bożego Narodzenia, a z drugiej będzie służył budowaniu pozytywnych relacji między uczniami a nauczycielem oraz przygotowywał do pisania rozprawki na poziomie maturalnym.

Osobiście ciepło wspominam dzień, kiedy przebrany za Mikołaja odwiedziłem przedszkole mojego syna. Wręczałem paczki dzieciom, które z przejęciem deklamowały wierszyki i śpiewały piosenki. Każdy kolejny młody człowiek podchodził do mnie, odbierał reklamówkę ze słodyczami i jedną pomarańczą, i wyglądało na to, że nie przeszkadza im broda zrobiona z posrebrzanych plastikowych pasków ani sfatygowana czapka z flizeliny. Kiedy już zbierałem się do wyjścia, mój syn, Hubert, jedyny z całej grupy od dłuższego czasu przyglądający mi się podejrzliwie, postanowił na cały głos skomentować obecność Mikołaja w przedszkolu i powiedział: „Od razu widać, że to jakiś przebieraniec”. „Może i tak – pomyślałem. – Ale nie masz pojęcia, że to twój rodzony ojciec”. I pokazując mu w myślach język, wyszedłem, uśmiechając się do siebie.

POLECAMY

Jestem przekonany, że w głowach większości osób czytających ten artykuł pojawiają się w tej chwili ich własne bożonarodzeniowe historie. I ten właśnie fakt oraz to, że ogólnie kochamy opowiadania, historie, anegdoty czy dykteryjki, warto wykorzystać na zajęciach języka obcego. Może to być na początku grudnia, żeby dołączyć do z wolna ogarniającej nas okołoświątecznej atmosfery. Możemy też przeprowadzić tę lekcję na ostatnim spotkaniu przed feriami świątecznymi, kiedy ciężko myśleć o czymkolwiek innym niż ubieranie choinki, zawijanie paczek w papier w mikołaje i aniołki czy zapach bigosu pomieszany z aromatem pomarańczy. Zaproponuję w tym artykule scenariusz lekcji, który z jednej strony będzie wpasowywał się w czas świąt Bożego Narodzenia, a z drugiej będzie służył budowaniu pozytywnych relacji między uczniami a nauczycielem oraz przygotowywał do pisania rozprawki na poziomie maturalnym. Dodatkowo lekcja może pomóc uczniom spojrzeć na Boże Narodzenie i czas spędzany z rodziną z odrobinę innej perspektywy, co w wypadku nastolatków może się okazać najważniejszą mądrością, którą im przekażemy tego dnia. 

Zanim opiszę konkretne zadania, chciałbym wyjaśnić, że nauczyciel pracujący z zaproponowanym przeze mnie materiałem może chcieć pominąć część zadań bądź też – przeciwnie – dodać więcej pytań w części poświęconej autorefleksji czy poszerzyć zakres słownictwa, które zostanie wprowadzone. Zależy to oczywiście od poziomu angielskiego grupy uczniów, z którymi współpracujemy, tempa, w jakim zazwyczaj pracują, oraz tego, czy mamy do wykorzystania jedną godzinę lekcyjną czy dwie następujące po sobie lekcje.

Rozpoczęcie lekcji

W zasadzie lekcję można rozpocząć, zanim jeszcze uczniowie zasiądą w ławkach. Wchodząc z nimi do klasy, nauczyciel może zagaić rozmowę na temat świąt. W zależności od tego, w jaki sposób funkcjonuje dana klasa, rozmowa ta może być przeprowadzona w języku, którego uczymy, lub po polsku. Zamierzonym skutkiem takiej rozmowy jest torowanie myśli uczniów na temat, którym klasa będzie się zajmować na tej lekcji. Nawiasem mówiąc, warto pamiętać o zjawisku polegającym na ukierunkowywaniu naszego myślenia za pomocą różnorodnych bodźców (językowych i nie tylko) w trakcie każdej lekcji, czyli torowaniu. Świadome użycie tego mechanizmu pozwala uczniom efektywniej wykorzystywać posiadaną wiedzę. 
 

Następujące pytania mogą być użyte jeszcze przed rozpoczęciem proponowanej przeze mnie lekcji okołoświątecznej:
Have you bought all the Christmas gifts yet?
Are you going somewhere for Christmas or is somebody coming to visit you?
Have you decorated the Christmas tree yet?
Who’s waiting for Christmas pierogi?


Oczywiście podane wyżej pytania są przykładowe i równie dobrze można tę lekcję zacząć, rozmawiając o czymś innym związanym ze świętami Bożego Narodzenia. Warto jednak pamiętać, żeby unikać tematów, które mogą nastrajać uczniów negatywnie, gdyż wtedy istnieje duże prawdopodobieństwo, że utorujemy młodzież na negatywne nastawienie w stosunku do świąt, a to jest przeciwne do założonego celu lekcji. Jestem też przekonany, że to, jakie aspekty przygotowań czy samych świąt zostaną poruszone, zależy od tego, jak bliską mamy relację z uczniami i ile o nich wiemy.

 

 

Autorefleksja

Kolejnym etapem lekcji jest ćwiczenie o nazwie „autorefleksja”. Nauczyciel prosi uczniów o to, żeby usiedli wygodnie w ławkach, a następnie odczytuje pytania lub zdania, z którymi uczniowie mogą się zgadzać lub nie. Ważne jest jednak to, żeby uczniowie nie odpowiadali na głos, a jedynie myśleli, jakie są ich odpowiedzi. Takie podejście sprawia, że uczniowie nie mówią tego, co chce usłyszeć nauczyciel, ale szczerze odpowiadają na pytania w myślach. Dodatkowo, jeśli zdecydujemy się na użycie pytań, które mają pojawić się na późniejszym etapie lekcji, przygotowujemy uczniów do tego, żeby te odpowiedzi później podać. Jestem przekonany, że wielokrotnie odpowiedzią na pytania zadawane w czasie lekcji główną reakcją uczniów jest jakaś forma przekazania nam, że nie mają pojęcia, co chcą powiedzieć – i często jest to prawda, gdyż młodzi ludzie, przeżywszy mniej niż my, nierzadko nie wiedzą, co powiedzieć na dany temat. Autorefleksja ma w pewnym stopniu zapobiegać wzruszeniu ramion, zwykle oznaczającemu brak opinii na dany temat. Poniżej znajduje się przykładowy zestaw zdań do dokończenia oraz twierdzeń, z którymi uczniowie mogą się zgodzić lub nie.  
 

1. Finish these sentences in your thoughts:

  • My nicest Christmas memory is…
  • The dream gift I’d like to get this year is…
  • I can’t wait to eat…
  • We always decorate the Christmas Tree with…

2. Now decide if the following sentences are true or false for you:

  • I love singing Christmas carols.
  • We always have twelve dishes for Christmas Eve supper.
  • I prefer to give present rather than receive them.
  • Money isn’t a good Christmas present.
  • Handmade gifts are nicer than ones bought in shops. 


Powyższe pytania możemy wykorzystać do budowania relacji z uczniami. Po zakończeniu autorefleksji, możemy poprosić uczniów, aby w parach lub grupach czteroosobowych przedyskutowali, jak, ich zdaniem, na pytania, które usłyszeli, odpowiedziałby ich nauczyciel. Pozwala to na stworzenie sytuacji, w której nauczyciel pierwszy szczerze odpowiada na pytania i propaguje atmosferę otwartości na zajęciach. Dodatkowo (lub alternatywnie) możemy poprosić uczniów, aby odpowiedzieli na zadane na wcześniejszym etapie lekcji pytania, ale nie zgodnie z tym, co oni uważają, ale w taki sposób, w jaki, ich zdaniem, odpowiedziałby kolega czy koleżanka siedzący z nimi w ławce. Takie podejście do pytań sprawia, że uczniowie muszą pomyśleć o uczuciach i przekonaniach osoby siedzącej obok nich. Oprócz tego mogą skonfrontować swoje przekonania na temat kogoś, kogo znają od kilku miesięcy, a czasem i lat. Moje doświadczenia wskazują, że często nawet przyjaciele czy przyjaciółki mylą się co do poglądów osób, które uznają za bliskie. Jest to doskonała lekcja komunikacji interpersonalnej, gdyż uczy, że nasze zdanie na temat tego, co myślą osoby nam bliskie, nie zawsze zgadza się ze stanem faktycznym. Tę część lekcji możemy podsumować uwagą, że skoro czasami nie do końca znamy preferencje czy przekonania naszych przyjaciół, podobnie może być z członkami naszej rodziny i może warto wykorzystać zbliżające się święta Bożego Narodzenia, żeby porównać co wiemy na temat tego, co uważają na jakiś temat rodzice, z tym, co oni rzeczywiście mają do powiedzenia, odnosząc się do swoich przekonań.

Częstym problemem, który wpływa na chęć uczniów do zaangażowania się w dyskusję, jest brak znajomości odpowiedniego słownictwa. Osoba prowadząca zajęcia może oczywiście podać listę słówek do użycia w trakcie lekcji, ale może też podjąć decyzję, aby to słownictwo w swoisty sposób przemycić w trakcie gry językowej. I tu chciałbym zaproponować znane i często używane na zajęciach „bingo”. Ważne jednak jest to, w jaki sposób nauczyciel powinien przeprowadzić takie ćwiczenie, aby wykorzystać w pełni jego potencjał. Warto pamiętać, że rozdanie uczniom kart do bingo i odczytanie słów tak naprawdę nie wymaga od nich zrozumienia tego, co te słowa znaczą oraz jak funkcjonują w kontekście kulturowym. Kiedy nauczyciel odczytuje słowa, jedyne, co jest wymagane od uczniów, to skojarzenie tego, co słyszy, z tym, jak jest ono zapisywane. Jednak wystarczy, żeby osoba prowadząca to ćwiczenie zdecydowała się na używanie definicji lub skojarzeń związanych ze słowami, które znajdują się na karcie do gry w bingo, aby uczeń musiał wykazać się czymś więcej niż tylko zdolnością łączenia pisowni z wymową. Poniżej znajduje się moja sugestia co do tego, jak może wyglądać przykładowa karta do gry w bingo przygotowująca uczniów do dyskusji na temat świąt Bożego Narodzenia.

 

 

Dzięki przeprowadzonym wcześniej ćwiczeniom uczniowie na tym etapie lekcji są utorowani na temat, którym będziemy się zajmować zarówno pod względem leksykalnym, jak i w zakresie treści, którą mają za pomocą tego słownictwa użyć. Dlatego następnym krokiem jest podzielenie klasy na grupy czteroosobowe. Zadaniem każdej z nich jest przygotowanie argumentów za lub przeciw twierdzeniom na temat świą...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy