Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru , Otwarty dostęp

14 lutego 2019

NR 9 (Luty 2019)

Rozwijanie kompetencji kluczowych na lekcjach języka angielskiego

0 285

Dokładnie 18 lat temu rozpoczynałam pracę jako nauczycielka w gimnazjum. Po latach okazało się, że mam przyjemność współpracować z jedną z moich pierwszych uczennic, która obecnie jako koleżanka po fachu dzieli ze mną obowiązki belfra. Niejednokrotnie zastanawiałam się nad tym, na ile to, czego nauczałam prawie dwie dekady temu, przydaje się moim byłym uczniom w otaczającej ich rzeczywistości.

 

Świat się zmienia nieustannie, co doskonale obrazuje fakt, że gdy zaczynałam pracę, dowodem na bycie „TIK-owym nauczycielem” było korzystanie z magnetofonu podczas lekcji, natomiast po kilkunastu latach nikogo już nie dziwi tablica interaktywna w sali lekcyjnej, a wykorzystywanie uczniowskich komórek, by wspomóc uczenie się, jest tak oczywiste, jak stopniowe zastępowanie papierowego dziennika lekcyjnego przez e-dziennik. W tym zmieniającym się świecie obserwujemy także, niestety, upadek autorytetów i zachwianie hierarchii wartości. Przez łatwy dostęp do informacji zmienia się sposób uczenia się i nauczania, nauczyciele mają trudności z promowaniem wartości nauki. Ponadto tak naprawdę nie do końca wiadomo, czego młodzież powinna się dziś uczyć, ponieważ nie wiemy, jakie formy aktywności uczniowie podejmą w przyszłości – część naszych podopiecznych będzie wykonywać zawody, których dziś jeszcze nie wymyślono.

Właśnie dlatego współczesna szkoła stawia na rozwijanie kompetencji kluczowych, czyli umiejętności ponadpodstawowych niezbędnych do tego, aby każdy młody człowiek miał poczucie samorealizacji, sukcesu, był aktywnym człowiekiem potrafiącym współpracować z innymi, działać skutecznie, pracując indy­widualnie i w grupie, dokonując wyborów i podejmując de­cyzje. Te kompetencje to:

  • porozumiewanie się w języku ojczystym
  • porozumiewanie się w językach obcych
  • kompetencje matematyczne
  • kompetencje naukowo-techniczne
  • kompetencje informatyczne
  • umiejętność uczenia się
  • kompetencje społeczne i obywatelskie
  • inicjatywność i przedsiębiorczość
  • świadomość i ekspresja kulturalna1.

Jak pracować?

Jak należy pracować z uczniami, aby mieć pewność, że rozwijamy ich umiejętności kluczowe na lekcjach języka obcego? Kluczową kompetencją, jeśli chodzi o język obcy, jest umiejętność wykorzystywania go w sytuacji pozalekcyjnej, więc tak naprawdę my, językowcy, wcale nie dążymy do sytuacji, aby uczniowie jedynie wpisywali odpowiednie formy czasowników w czasie przeszłym w luki w zadaniach w zeszycie ćwiczeń według wzoru. Dążymy, aby korzystali oni z języka angielskiego poza klasą. Jest to możliwe, jeśli świadomie będziemy rozwijać wszystkie kompetencje kluczowe naszych podopiecznych. 

1. Oceniajmy kształtująco

Ocenianie kształtujące, które z powodzeniem stosuję od ponad dekady w mojej pracy nauczyciela i wychowawcy, z pewnością sprzyja rozwijaniu aż trzech kompetencji: umiejętności uczenia się, kompetencji społecznych i obywatelskich, inicjatywności i przedsiębiorczości. Podaję uczniom cel lekcji bądź ustalam go wspólnie z uczniami, dzięki czemu wiedzą, z jaką wiedzą i umiejętnościami mają wyjść z lekcji. Do osiągnięcia celu lekcji prowadzą uczniów kryteria nauczania, które są konkretnymi czynnościami, jakie wykonują, aby pokazać, że osiągnęli sukces w postaci realizacji celu lekcji, czyli nauczyli się, dowiedzieli, poznali. Jeśli celem lekcji było to, że uczniowie mieli nauczyć się, jak prowadzić dialogi w sklepie, by kupić konkretne produkty, to kryteria sukcesu wskazywały, iż powinni – na przykład – nazwać poszczególne produkty spożywcze, odróżnić rzeczowniki policzalne od niepoliczalnych, znać wyrażenia związane z zapytaniem o dostępność produktu, jego cenę, możliwość zapłaty kartą/gotówką itp. Opierając się na kryteriach nauczania, uczniowie tworzą na przykład dialogi związane z kupowaniem w sklepie, a nauczyciel (korzystając z tych samych kryteriów) formułuje informację zwrotną do pracy ucznia, wskazując dobre elementy jego pracy (od tego zaczynamy), błędy, które uczeń popełnił, wraz z sugestią, w jaki sposób należy je poprawić oraz informację, jak należy pracować, aby się rozwijać językowo. Informacja zwrotna opierająca się na kryteriach nauczania, które prowadzą do sukcesu w postaci osiągniętego celu lekcji, zwiększa w uczniach poczucie własnej wartości, daje im wiarę we własne możliwości językowe, gdyż informacja zwrotna rozpoczyna się od tego, co było w pracy dobre. Jest zindywidualizowana, więc dotyczy indywidualnych umiejętności językowych, tych wartych pielęgnowania i tych, które należy uzupełnić. Nauczyciel podający kryteria nauczania do lekcji/zadania/sprawdzianu sprawia, że uczniowie przejmują kontrolę nad swoim uczeniem się, stają się za ten proces odpowiedzialni, rozwijają umiejętność uczenia się, co prowadzi do przygotowania ucznia do samodzielności w procesie uczenia się języka obcego. Dodatkowo ocenianie kształtujące, a zwłaszcza czwarta strategia promująca pracę w parach i grupach oraz ocenę koleżeńską (czyli informację zwrotną udzielaną przez ucznia uczniowi), pozwala na rozwijanie kompetencji społecznych i obywatelskich. To znaczy, że uczniowie, pracując w zmieniających się parach/grupach, uczą się współpracy z kolegami, których cechują różne style uczenia się, inne tempo pracy, różnorodność poglądów, co daje także przestrzeń do rozwijania inicjatywności i przedsiębiorczości, zwłaszcza gdy pracując w grupie, decydują o tym, kto pełni jakie role w zespole i za co jest odpowiedzialny. 

2. Pokażmy, że świat jest różnorodny

Język angielski daje nauczycielom przestrzeń do tego, aby uświadomić uczniom, że świat jest pełen różnorodności, co pozwala na rozwijanie w uczniach postawy ciekawości, otwartości i – co bardzo ważne – tolerancji wobec innych kultur. Nie chodzi tu jedynie o to, aby wskazać podczas „lekcji kulturowej”, w jaki sposób Nowy Rok witają mieszkańcy różnych państw na świecie. Można tę kompetencję kluczową rozwijać, „zapraszając” edukację globalną na nasze lekcje i podczas realizowania podstawy...

Artykuł jest dostępny w całości dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy