Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

10 grudnia 2019

NR 14 (Grudzień 2019)

Uczniowskie prezentacje ustne – wymóg nowej podstawy programowej czy niezbędna umiejętność kluczowa?

137

Wraz ze zmianą struktury szkoły ponadpodstawowej od września 2019 r. pojawiła się nowa, obowiązująca podstawa programowa kształcenia ogólnego z kluczowymi zmianami. Niezmiennym, nadrzędnym celem kształcenia językowego pozostaje w niej nacisk na komunikację zarówno ustną, jak i pisemną – co dla nauczycieli i lektorów języków obcych nie powinno być niczym zaskakującym. Znaczącym novum jest jednak zapis, który pojawia się zarówno w wariancie III.1.P (kontynuacja pierwszego języka obcego nowożytnego ze szkoły podstawowej – kształcenie w zakresie podstawowym), jak i III.1.R (kontynuacja pierwszego języka obcego nowożytnego ze szkoły podstawowej – kształcenie w zakresie rozszerzonym) w treściach nauczania (wymagania szczegółowe) dotyczący przetwarzania ustnego i pisemnego, który brzmi: „Uczeń (…) przedstawia publicznie w języku obcym wcześniej przygotowany materiał, np. prezentację, film”1.

Pomimo że CKE nie wydało jeszcze komunikatu dotyczącego kształtu nowego egzaminu maturalnego, który pierwszy raz w zmienionej formie pojawi się w roku 2023, na podstawie zapisów wymagań ogólnych i szczegółowych podstawy programowej, które determinują pewne typy zadań egzaminacyjnych, mamy prawo przypuszczać, że wśród nich może pojawić się m.in. prezentacja na maturze ustnej. Czy to rewolucja? A może jednak stopniowa ewolucja w stronę otwartego, naturalnego i „żywego” posługiwania się językiem obcym w przeróżnych sytuacjach codziennego życia? Ja stawiałabym na to drugie – a szeroko rozumiana komunikacja powinna stać się tutaj głównym wsparciem w „przemycaniu” do naszych zajęć językowych kompetencji kluczowych – life skills. Umiejętności niezbędnych w życiu – takich, które przygotują uczniów do wyzwań związanych z radzeniem sobie w środowisku zawodowym, rodzinnym, społecznym. 
Mówi się, że polski uczeń potrafi wy­recytować z pamięci skomplikowane nazwy czasów gramatycznych i wszystkie formy czasowników nieregularnych, a pomimo zaawansowanej znajomości słownictwa i gramatyki nie umie „dogadać się” z obcokrajowcem i fatalnie radzi sobie z wyrażaniem własnego zdania. Nauczyciele zapytani, czego powinna uczyć szkoła, aby przygotowywała do prawdziwego życia i umożliwiała nabywanie praktycznych kompetencji XXI wieku, postawili na następujące wartości: ­kreatywność, ­pomysłowość, innowacyjność, (współ)praca w grupie, empatia, krytyczne myślenie, odpowiedzialność i samodzielność, zarządzanie czasem, ustalanie priorytetów i określanie celów, aktywne słuchanie, przedsiębiorczość, umiejętność wyszukiwania, weryfikowania oraz oceny i analizy źródeł informacji, umiejętności praktyczne, autoprezentacja i wystąpienia publiczne, kompetencje ICT, umiejętność podejmowania decyzji, kompetencje kulturowe.
Jak zatem „zabrać się” do włączania powyższych umiejętności do naszej codziennej pracy z uczniami oraz jak przygotować uczniów do „public speaking”? Chyba dla każdej grupy wiekowej słowem kluczowym, od którego można zacząć, jest personalizacja, czyli:

POLECAMY

  • Moja perspektywa – pamiętajmy, że do naszej sali przychodzi pokolenie iGen, uczniowie, dla których nacisk na „ja” jest zupełnie naturalny, którzy chcą mówić o swoich doświadczeniach, co więcej, to właśnie ich doświadczenia są dla nich kluczowe. 
     
  • Możliwość dokonywania wyboru na poziomie ucznia – wybór tematu, sposobu działania, metod pracy i świadome zachęcanie i wspieranie w wyrażaniu myśli i przekazywaniu informacji w danym kontekście.
     
  • Rozwijanie samodzielnego, krytycznego myślenia i formułowania opinii – uczniowie nie potrafią wyrażać opinii, gdyż nie mają wystarczającej wiedzy o świecie, zatem należy wybierać takie materiały edukacyjne i podręczniki, które będą do tego zachęcały.

Prezentacje publiczne – od czego zacząć?

Poniżej informacje dotyczące tego, jak zacząć przygotowania do uczniowskiego „public speaking”, na co zwrócić uwagę w trakcie pracy nad prezentacją oraz jak opracować krótkie wystąpienie. Na początku warto zainspirować się krokami, do których zachęca nas The TED Student Talks Program na stronie ed.ted.com/student_talks. Wskazówki te dotyczą przygotowań do wystąpień w stylu Ted Talks – przedstawiających indywidualny pomysł, tzw. idea worth spreading:

  1. Identify your passion – zidentyfikowanie obszaru zainteresowania to pierwszy krok do sukcesu. Co sprawia, że serca naszych uczniów biją mocniej? Trzeba zacząć od spraw znajomych i bliskich, od czegoś, co uczeń „czuje” całym sobą i co się dla niego najbardziej liczy.
     
  2. Choose your idea – opowiadana historia powinna być charakterystyczna dla danego ucznia, to musi być jego „big idea”.
     
  3. Start talking – artykułowanie pomysłów: jak „big idea” danego ucznia może zmienić świat, sposób postrzegania jakiegoś zagadnienia.

Nie mogę nie wspomnieć fenomenu TED-Ed Clubs – klubów dla dzieci i młodzieży w wieku 8–18 lat, w których uczestnictwo gwarantuje m.in. solidne przygotowanie do tworzenia własnych wystąpień. Jak pisze opiekunka 5thLyceum TED-Ed Club w Legnicy, Małgorzata Guzicka: „TED-Ed, program edukacyjny konferencji TED, uruchomił swój projekt w styczniu 2013 roku. Jego głównym celem jest pomoc uczniom w przedstawieniu swoich idei wartych rozpowszechnienia, pomysłów, które bazując właśnie na ich pasji, mogą zmienić przyszłość i stanowić odpowiedź na wiele problemów dzisiejszego świata. Uczniowie z różnych krajów, w wieku od ośmiu do osiemnastu lat, poprzez udział w klubie mogą, tak jak podczas TED Talks, wyrazić swoje zdanie, przedstawić pasje lub pokazać, co można zmienić w otaczającej ich rzeczywistości i jak to można zrobić”. Co dało jej i uczniom tworzenie klubu i prezentacji w stylu Ted Talks? – Małgorzata kontynuuje: „Mogłam zaobserwować, jak udział w nim zmienia podejście uczniów do tworzenia prezentacji. Najistotniejszą różnicą jest transformacja w postrzeganiu prezentacji przez uczniów – to nie tylko wstęp, rozwinięcie, zakończenie czy popularne „wytnij-wklej”, ale prawdziwie przemyślana opowieść, której wątek jest spójny z tematem i pozwala na prowadzenie całej narracji w logiczny i nieprzypadkowy sposób”2.
Wiadomo, że nasi uczniowie nie od razu będą tworzyć przemowy na miarę mówców TED, ale warto popracować z nimi na podstawie gotowych TED-ów dostępnych na stronach: www.ted.com oraz ed.ted.com gdyż:

  • prezentują inspirujące tematy i zagadnienia, skłaniają do refleksji,
     
  • przekazują dobre wzorce sztuki prezentacji, 
     
  • doskonalą umiejętności dyskusji, krytycznego myślenia i wyciągania wniosków, 
     
  • wspierają rozwój Life Skills.

Sekrety prezentacji, które odnoszą sukces

Aby wprowadzić ucznia w świat prezentacji, warto zaplanować serię spotkań, które krok po kroku wyjaśnią ideę efektywnego „public speaking”. Na takich zajęciach warto zająć się takimi zagadnieniami, jak: budowa prezentacji, materiały wizualne w prezentacji, triki dotyczące wystąpień czy interakcja z publicznością. Na pewno należy zacząć od TOP 4 punktów i poprosić uczniów o burzę mózgów na ich temat:

  • zawartość – pomysł, dlaczego warto mnie słuchać, najważniejsze punkty prezentacji,
     
  • struktura wystąpienia – dobry wstęp, rozwinięcie, konkluzja,
     
  • styl prezentacji (prostota i zwięzłość, jasność przekazu, dobre przygotowanie),
     
  • body language – język ciała, kontakt z publicznością.

Najważniejsze to zacząć od krót...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy