Dołącz do czytelników
Brak wyników

Uniqueskills

14 czerwca 2022

NR 29 (Czerwiec 2022)

Akcja kumulacja – przepis na skuteczną powtórkę

0 33

Myślę, że każdy nauczyciel wie, że kluczem do mądrego i efektywnego powtarzania materiału językowego są… powtórki. Odpowiednio dopasowane ćwiczenia, gry czy zabawy powtórkowe wymagają od uczniów wytężonej pracy, skupienia się i głębszego przetwarzania informacji językowych. To zaś prowadzi do bardziej skutecznego utrwalania i zapamiętywania materiału. Ale w jaki sposób powtarzać efektywnie? Czy jesteśmy w stanie opracować idealny przepis na skuteczne powtarzanie materiału, kiedy jest go tak dużo? Oczywiście, że tak. Z odsieczą przychodzi powtórka kumulatywna.

To, że w trakcie roku szkolnego warto wracać do zagadnień omawianych na przykład we wrześniu czy w październiku, nie powinno dziwić nikogo. Niestety, zazwyczaj skupiamy się na powtarzaniu ostatnich lekcji czy ostatniego zrealizowanego rozdziału. Często wynika to na przykład ze złego gospodarowania czasem czy źle wyselekcjonowanego materiału. Nierzadko omawiamy wszystko, co znajduje się w podręcznikach, strona po stronie, ćwiczenie po ćwiczeniu. A gdyby tak odpuścić kilka ćwiczeń z danego rozdziału i dzięki temu zaoszczędzić trochę czasu na kumulatywne powtórzenie materiału?

POLECAMY

Czym są powtórki kumulatywne?

Powtórki kumulatywne łączą w jednym materiale różne zagadnienia, czyli kumulują na przykład materiał z rozdziałów pierwszego i drugiego, następnie z rozdziałów od pierwszego do trzeciego, od pierwszego do czwartego. Czyli ciągle wracamy z naszymi uczniami do tego, co omówiliśmy już jakiś czas temu. O to właśnie chodzi – przecież chcemy, aby nasi uczniowie pamiętali jak najwięcej, utrwalali, przypominali sobie, jeśli o czymś zapomnieli.

Zaletą takich powtórek jest to, że pod koniec roku, kiedy zaczynamy powtarzać i utrwalać materiał z całego roku szkolnego, uczniowie nie są zaskoczeni „nowym materiałem”, ponieważ przez cały rok mieli styczność z danym słownictwem czy z konkretnymi strukturami. 

Kumulując zagadnienia omawiane przez cały rok szkolny, uzyskujemy zamierzony skutek – uczniowie poprawnie wykonują ćwiczenia wymagające sięgnięcia pamięcią do materiału omówionego na przykład we wrześniu czy w pierwszym lub trzecim rozdziale. A co by było, gdybym nie stosowała powtórek kumulatywnych? Pod koniec maja czy na początku czerwca ponownie musiałabym tłumaczyć na przykład zastosowanie czasu Present Simple.

Kiedy stosować powtórki kumulatywne?

Powtarzanie kumulatywne świetnie sprawdzi się jako element klasowej rutyny. Dzięki temu mamy pewność, że pięć, dziesięć minut na początku lub pod koniec lekcji wykorzystamy efektywnie pod względem utrwalania i zapamiętywania materiału, ale też „zmusimy” uczniów do głębszego przetwarzania informacji językowych.

Powtarzanie kumulatywne stosować możemy na przykład jako:

  • rozgrzewkę językową (5–10 minut) – są to krótkie, ale regularne sesje na początku każdej lekcji; uczniowie (i my także!) zapamiętują więcej i na dłużej,
  • podsumowanie materiału omówionego na danej lekcji (na przykład 5–10 minut) – na zakończenie lekcji,
  • podsumowanie omówionych już rozdziałów – jeżeli skończyliśmy omawiać materiał na przykład z piątego rozdziału, podsumowaliśmy go, to teraz poświęćmy jedną lekcję na powtórzenie kumulatywne z rozdziałów od pierwszego do piątego.

Z tych trzech możliwości stosuję właściwie wszystkie. Często naprzemiennie robię krótkie powtórki kumulatywne na każdej mojej lekcji: raz na jej początku jako rozgrzewkę językową, a raz na zakończenie zajęć – jako podsumowanie lekcji. Dlaczego tak robię? Wszystko zależy od tego, jaki temat omawiam na danej lekcji lub co omawiałam na poprzedniej, czyli na przykład jeśli z czwartą klasą na jednej lekcji omawiałam czasownik to be, to na kolejnej lekcji rozgrzewką jest właśnie ten czasownik, a na koniec, na rozluźnienie, podrzucam jakąś grę czy zabawę z powtórką kumulatywną. Właściwie wszystko zależy od tego, jakie cele postawiłam sobie, przygotowując daną lekcję.

Na duże powtórki kumulatywne zawsze znajduję czas po zakończeniu danego rozdziału. Szykuję wtedy jakiś miniprojekt (na przykład może to być praca grupowa jednolita lub zróżnicowana), gry i zabawy językowe podsumowujące omówiony od początku roku szkolnego materiał – z wykorzystaniem technologii informacyjno-komunikacyjnych, lub sięgam po prostu po stare sprawdzone pomysły.

Jakie ćwiczenia, gry czy zabawy stosować do kumulatywnego powtarzania materiału?

Odpowiedź jest prosta: takie, które są lubiane czy znane przez naszych uczniów. Warto jest również zwrócić uwagę na to, by ćwiczenia, gry czy zabawy nie wymagały od nas nakładu finansowego, nie były czasochłonne w przygotowaniach czy angażowały wszystkich uczniów do pracy – uczniowie powinni być aktywni w procesie powtarzania i utrwalania materiału.

Poniżej przedstawiam propozycje kilku zabaw językowych, ćwiczeń, które sprawdzą się do kumulatywnego powtarzania materiału w drugim etapie edukacyjnym. Niektóre przygotowane zostały w kilku wariantach do wyboru. Należy jednak pamiętać, że to, czy poniższe propozycje się sprawdzą, zależy od wielu czynników, między innymi od grupy wiekowej, poziomu zaawansowania językowego uczniów, liczebności klasy, a także od celu lekcji.

PUSZKA „NIEZAPOMINAJKA”

Dlaczego „niezapominajka”? Ponieważ materiał zgromadzony w puszce tak szybko nie da o sobie zapomnieć. Pracując z puszką, a właściwie z jej zawartością, ciągle wracamy do tematyki, którą omówiliśmy na przykład dwa miesiące temu. Uczniowie powtarzają nie tylko słownictwo, które pojawiło się na karteczkach. Zaletą tworzenia zbioru leksykalnego w puszce jest również to, że zmuszamy uczniów do sięgnięcia głębiej w pamięć po inne słownictwo czy struktury.

Grupa wiekowa: klasy V–VIII

Potrzebne materiały: duża puszka (ewentualnie pudełko lub torba materiałowa), małe karteczki, długopis

Przygotowanie: Po każdej lekcji poproś wybranych uczniów, by na małych karteczkach zapisali nowe słownictwo z lekcji, a następnie wrzucili je do puszki (pięć wyrazów = pięć karteczek, nie dublujemy ich). 

Na każdej lekcji uczniowie losują karteczki i…

Wariant pierwszy: każdy uczeń tworzy zdanie (oznajmujące, pytające lub przeczące) z wylosowanym słowem, korzystając z poznanych już struktur. Na przykład uczeń wylosował słowo Poland i podaje zdanie oznajmujące I come from Poland.

Wariant drugi: uczeń podaje w języku obcym jedynie definicję swojego słowa, a jego koledzy i koleżanki muszą odgadnąć, o jakie słowo główne chodzi. Na przykład definicja A room with a bath or shower, a washbasin, and often a toilet (odpowiedź: bathroom).

Wariant trzeci: do podanego słowa uczeń podaje od trzech do pięciu słów, które kojarzą mu się z wylosowanym słowem, na przykład tree – wood, oak, apple, climb, bird.

Po każdej lekcji do puszki wędrują nowe słowa. Każdą kolejną lekcję rozpoczynamy od losowania. W ten sposób od września do czerwca stworzymy niezłą bazę ze słownictwem, które utrwalamy na każdej lekcji. Oczywiście po jakimś czasie karteczek będzie więcej niż uczniów i nie zawsze dane słowo pojawi się na danej lekcji.

Moje rady:

  • Taka puszka może być też tematyczna, na przykład wrzucamy do niej tylko czasowniki lub czasowniki nieregularne albo same rzeczowniki czy przymiotniki.
  • Jeżeli klasa, z którą pracujemy, jest liczna, uczniowie mogą pracować na przykład w parach.
  • Nie trzeba pracować z zawartością puszki na każdej lekcji. Można to robić dopiero po każdym zakończonym rozdziale. Warto jednak pamiętać o uzupełnianiu zasobów puszki po każdej lekcji (by później nie nagromadziło się nam tego za dużo na raz).

KRZYŻÓWKA ZAWSZE NA CZASIE

Krzyżówki mogą być naprawdę skutecznym uzupełnieniem kumulatywnego powtarzania materiału leksykalnego lub gramatycznego. Należy jednak pamiętać o ustaleniu z klasą zasad, które obowiązywać będą podczas tworzenia krzyżówek i które ułatwią wszystkim pracę – bo to uczniowie będą krzyżówki tworzyć, a następnie je rozwiązywać. Dodatkowo, jak w poprzednim ćwiczeniu, będziemy wymagać od uczniów głębszego przetwarzania informacji językowych.

Grupa wiekowa: klasy V–VIII 

Potrzebne materiały: kartki papieru, coś do pisania

Wariant pierwszy: Uczniowie pracują w małych grupach (po dwie lub trzy osoby). Zasada tworzenia krzyżówki: uczniowie wybierają słowa hasła z różnych rozdziałów (liczbę określa nauczyciel), a następnie tworzą do nich określenia – podają słownictwo, które kojarzy się ze słowem hasłem (nauczyciel określa liczbę takich słów).

Przykład:

  1. newspaper, job, TV programme, article (hasło: journalist)
  2. clothes, school, police (hasło: uniform)

Kiedy krzyżówki są już gotowe, prosimy grupy, by wymieniły się nimi i spróbowały je rozwiązać. 

Wariant drugi: Uczniowie pracują w małych grupach (jak w wariancie pierwszym) i tworzą krzyżówkę gramatyczną: określeniami są zdania z luką, w którą nal...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy