Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

4 października 2019

NR 13 (Październik 2019)

ENIGMA, czyli zagadki lateralne z użyciem pytań zamkniętych

0 39

Enigma to jedno z tych „top ćwiczeń komunikacyjnych”, które jest odpowiednie w każdym miejscu i o każdej porze – na lekcję w klasie i w plenerze. Ćwiczenie, które nie wymaga żadnych przygotowań i przy którym wszyscy mogą świetnie się bawić. Doskonałe dla pairwork czy teamwork. Dzięki swojej kryminalnej osnowie utrzymuje napięcie, wzmaga ciekawość i tym samym stymuluje uczniów do aktywności. Najlepiej sprawdza się z młodzieżą 16+ (poziom B1 wzwyż).

Pierwszą styczność z Enigmą miałam na pierwszym roku studiów dzięki kreatywnemu Amerykaninowi, który lubił zaskakiwać swoich studentów niebanalnymi formami zajęć. Rozwiązania do zadanej przez niego zagadki szukaliśmy przez ponad godzinę! To były dopiero emocje. A kiedy udało nam się posklejać wszystkie elementy w całość – wyszła taka historia, której sam Alfred Hitchcock by się nie powstydził (patrz: Enigma no 7).

Czym jest owo fenomenalne ćwiczenie?

Zagadki lateralne, lateral puzzles lub lateral riddles, czyli ćwiczenia potocznie zwane Enigmą, to specyficzne łamigłówki, których zadaniem jest skierować nasz umysł na „ślepą uliczkę” bez rozwiązania. Dzieje się tak zawsze, gdy myślimy jednotorowo, podążając w kierunku podsuniętym przez zagadkę, a wtedy nie jesteśmy w stanie znaleźć rozwiązania. Żeby na nie wpaść, musimy wyjść „poza schemat” i pozwolić własnej głowie na odrobinę luzu i szaleństwa. Podstawowe zasady logiki pozostać mają bez szwanku, a doszedłszy w końcu do rozwiązania, jesteśmy zdumieni, że pomimo całej swojej dziwności jest ono takie oczywiste! 
Ten typ ćwiczenia, które jest hybrydą zagadki ze storytellingiem, aktywizuje myślenie lateralne (termin wprowadzony przez prof. Edwarda de Bono, który zostawił nam bezcenną spuściznę w świecie kreatywności, np. technikę sześciu myślowych kapeluszy). Oznacza ono nowe spojrzenie na sytuację, dostrzeżenie w niej nowych możliwości, przeformułowanie problemu tak, by dać mu szansę rozwiązania nowymi metodami. Myślenie lateralne to, innymi słowy, gotowość do wyzbycia się sztywności w postrzeganiu i rozumieniu świata, zdolność oglądu problemu z różnych stron i perspektyw. Takie podejście pozwala na świadome poszukiwanie nowych, alternatywnych rozwiązań, np. za pomocą myślenia twórczego. I o to w tej zabawie chodzi. Stymulujemy w umysłach naszych uczniów kreatywne myślenie przy jednoczesnym przemycaniu wątku gramatycznego w postaci pytań zamkniętych. Sprytne, prawda?

Zatem jak w to grać?

Wersja A 
Nauczyciel zarysowuje finalny kadr pewnej (z reguły kryminalnej) historii, w której należy odkryć, CO SIĘ STAŁO i DLACZEGO. Uczniowie, podzieleni w pary lub niewielkie grupy (przy mało licznych grupach mogą też pracować indywidualnie), przygotowują na początek po trzy pytania zamknięte (różne scenariusze wymuszają użycie różnych czasów). W dalszej części, uczniowie w toku śledztwa zadają nauczycielowi pytania, które pozwolą im wydedukować, jak doszło do opisanej sytuacji, na które on/ona odpowiada YES, NO lub IT DOESN’T MATTER. Przy okazji, nauczyciel koryguje poprawność pytań, upewniając się, że uczeń rozumie zasadność tej korekty. Kolejne pytania są już układane ad hoc, czyli na bieżąco i gorąco – co komu do głowy przyjdzie. Im więcej kreatywności i elastyczności, tym lepiej, bo Enigma jest taką właśnie przewrotną zagadką, której daleko do sztampowego myślenia. 

Wersja B
W zagadki lateralne można też grać bez nauczyciela jako postaci centralnej. Otóż najpierw na głos odczytuje się treść zagadki (lub zapisuje się ją na tablicy), a następnie jeden z graczy zostaje mistrzem, który musi po cichu zapoznać się z jej rozwiązaniem, dowiadując się, jak doszło do zdarzenia, którego finał znają wszyscy. W tym czasie pozostali gracze wcielają się w rolę detektywów i przygotowują na początek po kilka pytań. Gdy mistrz i detektywi są gotowi, rozpoczyna się najlepsza część zabawy, czyli śledztwo! W dalszej części gry uczniowie są ośmieleni na tyle, by pytania układać na bieżąco. 
Przykład: 
(pochodzi z kart pt. Czarne historie)
Możliwe pytania:
Czy ktoś ich zabił? (NIE)
Czy zabili się sami? (TAK)
Czy szachy były przyczyną ich śmierci? (NIE)
Czy umarli jednocześnie? (NIE)
Czy byli przyjaciółmi? (NIEISTOTNE)
itp.
Odpowiedź:
Dwaj mężczyźni znajdowali się w łodzi podwodnej uwięzionej na dnie oceanu. Pozostało im tlenu tylko na kilka godzin. W pistolecie mieli jeden nabój, więc zagrali w szachy, aby ustalić, który z nich będzie się mógł zastrzelić, a który będzie musiał udusić się z braku tlenu.

Poniżej prezentuję przykłady 15 zagadek wraz z odpowiedziami do wykorzystania na zajęciach językowych: 

  1. Dead naked man in the desert:
    A man is found in the desert dead. In his hand is half of a match. How did he get there and how did he die?
  2. Elevator’s button:
    A man enters a building. He presses the elevator button and he suddenly realizes that his wife is dead. How?
  3. Mystical shadow:
    A shadow covers Tokyo. Five seconds later New York is in blood. What happened?
  4. 100-floor building:
    A man lives on the 100th floor of his apartment building. Every day he takes the elevator down from his apartment to the lobby. After work, he takes the elevator from the lobby to the 50th floor and walks up the stairs the rest of the way. On rainy days he takes the elevator all the way from the lobby to the 100th floor. Why?
  5. Romeo and Juliet:
    Romeo and Juliet were lying on the floor dead. There is a puddle of water and broken glass on the floor. How did they die?
  6. The man and the light:
    Every morning a man wakes up, turns off the light, eats breakfast, and leaves for work. In the early evening he comes home and turns on the light. One night he forgot to turn on the light. The next morning he died shortly after waking up. Why did he die?
  7. The deadly dish
    Two men went into a restaurant. They both ordered the same dish from the menu. After they tasted it, one of the men went outside the restaurant and shot himself. Why?
  8. Death in the office
    There is a dead man in an office locked from inside. On the desk there are some sheets of paper, a pen and a sealed envelope. How did he die?
  9. The man in the bar
    A man walks into a bar and asks the barman for a glass of water. The barman pulls out a gun and points it at the man. The man says ‘Thank you’ and walks out.
  10. A non-smoking car
    A man is returning from Switzerland by train. If he had been in a non-smoking car he would have died.
  11. The arm of the postal service
    One day a man received a parcel in the post. Carefully packed inside was a human arm. He examined it, repacked it and then sent it on to another man. The second man also carefully examined the arm before taking it to the woods and burying it. Why did they do this?
  12. The Man who hanged himself
    There is a large wooden barn which is completely empty except for a dead man hanging from the middle of the central rafter. The rope around his neck is ten feet long and his feet are three feet off the ground. The nearest wall is 20 feet away from the man. It is not possible to climb up the walls or along the rafters. The man hanged himself. How did he do it?
  13. A husband and a wife
    A man and his wife raced through the streets. They stopped and the husband got out of the car. When he returned, his wife was dead and there was a stranger in the car. What happened?
  14. The dark room
    A man is in a dark room having a great time. Suddenly, he stops breathing and can’t speak. In a matter of moments his breathing and ability to speak returns to him. What happened?
  15. ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy