Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

19 lutego 2020

NR 15 (Luty 2020)

Kiedy materiał edukacyjny jest hot? Czyli dajemy nura w głębiny przetwarzania informacji

87

Jak zamienić standardowe zadanie z „kserówki” lub czarno-białego zeszytu ćwiczeń w materiał HOT, czyli uruchomić w uczniach ‘Higher Order Thinking Skills’? Dlaczego, kreując lub dobierając materiał na zajęcia językowe, warto brać pod uwagę tzw. poziomy głębokości przetwarzania informacji?

W raporcie przygotowanym przez World Economic Forum „The Future of Jobs”1 czytamy, że w 2020 roku na rynku pracy będą królowały trzy kluczowe umiejętności:

  1. rozwiązywanie złożonych problemów,
  2. krytyczne myślenie,
  3. kreatywność.

Mając na uwadze przygotowanie uczniów do wyzwań współczesnego świata, powinniśmy tak kreować przestrzeń edukacyjną i stawiać takie wyzwania, aby jak najefektywniej to uczynić. Czy mamy na to wpływ? Oczywiście, choćby poprzez ‘komponowanie’ lub modyfikowanie aktywności językowych, w które angażujemy naszych uczniów i słuchaczy.

Poziomy przetwarzania nowych informacji

W nurcie brain-based (brain-compatible) learning koncepcja tzw. trzech poziomów głębokości przetwarzania informacji znana jest już od ponad 40 lat. Zaproponowana została przez Craiga i Lockharta w 1972 roku. „Podstawowym założeniem teorii poziomów przetwarzania informacji jest twierdzenie, że każda informacja jest przetwarzana przez te same struktury, ale na rożnym poziomie „głębokości”. Pojęcie głębokości przetwarzania jest metaforą, ale można je zrozumieć jako zakres i intensywność przetwarzania informacji. Wraz z przechodzeniem na głębsze poziomy przetwarzania informacji wzrasta zarówno liczba, jak i złożoność operacji, jakim w toku procesu przetwarzania poddawane są docierające do systemu informacje. Teoria ta zakłada co najmniej trzy poziomy przetwarzania”2. 

  1. Pierwszy, najpłytszy poziom – uczeń widzi, słyszy nowe słowo, szuka słowa w rozsypywance, rozróżnia słowa.
     
  2. Na drugim poziomie dokonuje się semantyczna interpretacja odbieranego sygnału – uczeń rozpoznaje znaczenie słowa lub zdania. Większość ćwiczeń ‘kserówkowych’, które dajemy uczniom do przerobienia, nie przekracza tego poziomu: uczeń wypełnia luki, zaznacza odpowiedź prawda/fałsz.
     
  3. „ (…) na trzecim poziomie przetwarzania informacji dochodzi do aktywizacji wiedzy już posiadanej. Korzysta się z różnego rodzaju skojarzeń, a także zachodzi reorganizacja wiedzy. Nowe informacje mogą uzupełniać to, co wiedziało się do tej pory, starsze informacje mogą pomagać w zrozumieniu nowego materiału, a także mogą być przekształcane w nowe struktury łączące w sobie starsze i nowe informacje”3. 

Właśnie do tego, najgłębszego poziomu powinni dążyć nauczyciele, dobierając lub tworząc materiał wykorzystywany podczas zajęć językowych. Tylko „głębokie” zadania znajdujące się na trzecim poziomie, gwarantują efektywne zapamiętanie materiału i przeniesienie wiadomości do struktur pamięci długotrwałej, z jednoczesnym angażowaniem istotnych umiejętności, takich jak: analiza, synteza czy ewaluacja materiału.

HOT czy LOT?

Bardzo ważną informacją jest również to, że zadania z najgłębszego poziomu przetwarzania są aktywnościami HOT, czyli ćwiczeniami uruchamiającymi uczniowskie ‘Higher Order Thinking Skills’. Natomiast dwa najpłytsze poziomy to tzw. umiejętności LOT, czyli ‘Lower Order Thinking’. „Zadania polegające na zapamiętywaniu, rozumieniu i stosowaniu, a nawet analizowaniu wiedzy i zjawisk należą do LOT. Przykładowe, popularne i przydatne zadania językowe z grupy LOT to wypełnianie luk, łączenie słowa z obrazkiem, transformacje, odpowiedzi pełnym zdaniem. Natomiast zadania polegające na syntezie, wnioskowaniu, ewaluacji i samodzielnym tworzeniu nowej wiedzy należą do HOT. Przydatne w uczeniu się języka zadania z grupy HOT polegają na interpretacji wypowiedzi rozmówcy, porównaniu wypowiedzi dwóch lub więcej rozmówców na ten sam temat – zauważeniu podobieństw i różnic, wyciągnięciu wniosków z interakcji – niezależnie, czy zakończyła się porozumieniem, czy fiaskiem”4.

Dlaczego polecenia są ważne?

Musimy pamiętać, że język instrukcji, które kierujemy do uczniów, determinuje typ aktywności. Czasowniki operacyjne, które pojawiają się w poleceniach do zadań, to nauczycielska „oręż” – bo to właśnie podczas konstruowania zadania (lub jego wyboru) decydujemy, na jaką „edu-głębokość” zanurkuje nasz uczeń. 
 

POLECENIA Z POZIOMU LOW (pierwszy i drugi poziom przetwarzania informacji):

  • uzupełnij lukę wyrazem,
  • zakreśl/wybierz słow...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy