Dołącz do czytelników
Brak wyników

Uniqueskills

8 lutego 2022

NR 27 (Luty 2022)

Lista przebojów nauczyciela anglisty – jak rozwijać umiejętności językowe uczniów, wykorzystując na lekcjach ich ulubione utwory muzyczne?

0 295

Piosenka jest dobra na wszystko – zachwalał Kabaret Starszych Panów i wymieniał trudności, jakim piosenka może zaradzić. Piosenka – rzeczywiście – pomoże w wielu sytuacjach, również na lekcji języka angielskiego: ułatwi opanowanie wymowy i intonacji, utrwali struktury gramatyczne, wzbogaci słownictwo, pomoże zapamiętać związki wyrazowe i przyswoić różnego rodzaju chunks of language – gotowe frazy, idiomy, kolokacje, które pozwalają na swobodne stosowanie naturalnego, autentycznego języka. Przede wszystkim jednak – wprowadzi do klasy dobrą atmosferę.

Nie jest to żadne nowe odkrycie, lecz fakt już dobrze znany, szeroko opisany w literaturze metodycznej oraz często i chętnie stosowany przez nauczycieli – tak z własnej inicjatywy, jak i z „repertuaru” zadań w podręczniku. Ken Wilson (wraz z The Solid British Hat Band) opublikował w 1971 roku zbiór piosenek przeznaczonych do nauczania i utrwalania struktur gramatycznych1. Bardzo przyjemne utwory ze ścieżki dźwiękowej o jasnych tematycznie tytułach można znaleźć na YouTube. Posłuchajcie na przykład piosenki pod tytułem Present Continuous Baby.

Polecam też – na rozgrzewkę na temat okresów warunkowych – folkową piosenkę: If you get to Rome. 
 

POLECAMY

Zbiór piosenek opracowanych przez Kena Wilsona i The Solid British Hat Band


Piosenki stanowią również stały element zadań w popularnych podręcznikach. Technikę tę wykorzystuje seria Project wydawnictwa Oxford (podręczniki przeznaczone dla starszych uczniów szkoły podstawowej z rozszerzonym angielskim). Na przykład w Project 4 każdy rozdział kończy się powtórką i pomysłem na uczniowskie projekty na podstawie piosenki. Przy okazji wprowadzenia do zadania dotyczącego pisania biografii sławnej osoby uczniowie uzupełniają luki, słuchając Fame, wykonywane oryginalnie przez Irene Carę (Project 4, str. 31). Pracę nad plakatem na temat zdrowia nastolatków rozpoczyna piosenka Niny Simon Ain’t got No (str. 43). Heroes – wykonywanej oryginalnie przez zespół The Commodores – zaprasza do projektu o legendarnych bohaterach (str. 55), a pracę na temat ochrony środowiska otwiera Mercy Mercy Me the Ecology Marvina Gaye’a (str. 67). 

W lekcję o problemach dorastania wprowadza natomiast piosenka Don’t try so hard, wykonywana oryginalnie przez zespół Queen (str. 79).

W książce Muzyka i słowa. Rola piosenki w procesie przyswajania języka obcego Teresy Siek-Piskozub i Aleksandry Wach znajdziemy wiele propozycji ciekawych ćwiczeń pomagających uczniom w pogłębieniu wiedzy językowej dzięki piosence. Proponowane techniki rozwijają wiele umiejętności, między innymi: słuchania i wychwytywania informacji, poprawnej pisowni i właściwej wymowy. Ponadto zawarte w niej ćwiczenia zachęcają uczniów do swobodnej wypowiedzi ustnej, stanowią wyjście do dyskusji w grupach, odgrywania scenek oraz twórczych zadań pisemnych, na przykład dopisywania kolejnych zwrotek, streszczania lub opisywania swoich wrażeń i emocji.

Piosenki mogą być na lekcji nieocenionym źródłem zagadnień kulturowych, pod względem zarówno ważnych do zapamiętania przez uczniów wydarzeń, postaci, jak i tradycji oraz zwyczajów. Zacząć można od piosenek okazjonalnych – na przykład kolęd i przebojów świątecznych: Deck the Halls, Twelve Days of Christmas, Six White Boomers, Molly Malone czy The Irish Rover na Dzień Świętego Patryka, a także dziecięcych nursery rhymes, z których pochodzi tak wiele popularnych wyrażeń i powiedzonek. Beztroska Oh! Susana – nieformalny hymn czasów Gorączki Złota w Kalifornii – może z kolei uatrakcyjnić lekcję o historii Stanów Zjednoczonych. Tradycyjna szkocka Skye Boat Song wprowadzi w burzliwe losy relacji szkocko-angielskich lub nawiąże do serialu opartego na serii powieści z gatunku fantastyki historycznej – Outlander autorstwa Diany Gabaldon. 

Przede wszystkim jednak korzystanie z piosenek na lekcji ma ogromne znaczenie motywacyjne, zwłaszcza jeśli chodzi o motywację wewnętrzną uczniów. Przygotowanie zadań bezpośrednio pod kątem zainteresowań grupy naszych uczniów, wzięcie pod uwagę aktualnych hitów muzycznych i bieżących trendów na TikToku daje młodzieży dużo radości i poczucie satysfakcji niejako z kierowania swoim procesem dydaktycznym. A zaskoczenie, gdy w ramach utrwalania jakiegoś pola semantycznego lub struktury gramatycznej uczniowie zobaczą tekst „swojego” zespołu na karcie pracy – bezcenne.

Na jednej z lekcji wychowawczych na temat zainteresowań, w tym muzycznych, poprosiłam moich uczniów klasy siódmej o wymienienie kilku istotnych dla nich piosenek – tych, których obecnie słuchają albo które z jakiegoś powodu lubią i cenią. W ten sposób zebrałam sporo materiału do pracy nauczyciela anglisty i wychowawcy. Ale to już temat na zupełnie inny artykuł.

Autentyczne piosenki mają ogromną przewagę nad piosenkami stricte dydaktycznymi, czyli opracowanymi z myślą o osobach uczących się języka obcego, stworzonymi pod kątem konkretnych leksykalnych lub gramatycznych zagadnień. Ich zaletą jest przede wszystkim kryterium znajomości (zasada inżyniera Mamonia z kultowego Rejsu: „Mnie się podobają melodie, które już raz słyszałem… No jakże może mi się podobać piosenka, którą pierwszy raz słyszę”) i uczniowskiej przyjemności. Po konsultacjach w grupie moich uczniów wiem, czego lubią słuchać, jaka muzyka im się naprawdę podoba, znam też gusta ich rodziców i starszego rodzeństwa, bo te mają duży wpływ na wybory niektórych znanych mi nastolatków. Ponadto autentyczne piosenki zawierają naturalny, żywy język i często dotykają ważnych problemów społecznych, emocjonalnych, politycznych, z którymi uczniowie się utożsamiają, stąd też u nich większa motywacja, aby dobrze ich teksty poznać.

Autentyczne piosenki mają też sporo wad w porównaniu z tymi dydaktycznymi. Problemem może być płaszczyzna lingwistyczna – nie tylko pod względem celnego dopasowania poziomu językowego, lecz także spotykanych w tekstach piosenek błędów, odbiegania od standardowych form językowych oraz wulgaryzmów. Kłopotem może też być treść utworów – słuchane przez nastolatków piosenki z jednej strony odzwierciedlają ich osobiste trudności, zagubienie i postrzeganie świata, z drugiej jednak mogą je też niepotrzebnie generować. Piosenki czasem mówią o bliskich im problemach, potrafią uchwycić szargające nimi emocje, ale też mogą dopiero wprowadzić w mroczny świat doświadczeń, jakich chcielibyśmy, szczególnie młodszym nastolatkom, oszczędzić.

Twardy to orzech do zgryzienia, jak podejść do niektórych psychodelicznie depresyjnych lub nieprzyzwoitych utworów w telefonach naszych dzieci – przemilczeć, zniechęcać czy potraktować jako przyczynek do wychowawczych rozmów? Tę kwestię zostawiam każdemu z nas do rozstrzygnięcia.

Kilka śpiewających pomysłów na lekcje 

Wybrałam dwie piosenki, które moi siódmoklasiści proponowali najczęściej, a które poruszają problem samotności, wyobcowania, braku poczucia przynależności, własnej wartości, sprawstwa. Następnie zbudowałam wokół nich zajęcia.

Uczniowie dostali karty pracy z tekstami dwóch utworów o brakujących elementach. W pierwszym tekście usunęłam przypadkowe słowa, skupiając się na liczbie luk, dostosowanej do tempa uzupełniania i skupienia uwagi. W drugiej piosence usunięte zostały czasowniki w formie gerund (to daje też możliwość innego wykorzystania tej piosenki – na przykład utrwalenia albo urozmaicenia lekcji o czasach teraźniejszych).
 


Zadanie pierwsze

Na warsztat bierzemy piosenki po kolei. Słuchając nagrania, uczniowie uzupełniają luki. Następnie porównują swoje wersje w parach i słuchają jeszcze raz. Po wspólnym sprawdzeniu ich z nauczycielem, poprawnym zapisaniu słów na tablicy (nauczyciel może też pokazać pełną wersję na tablicy interaktywnej) i powtórnym odsłuchaniu lub odśpiewaniu utworu, przechodzimy do fazy swobodnej rozmowy poprzedzonej pracą w parach w zadaniu drugim.

Zadanie drugie

W parach uczniowie opisują emocje wyrażone w obu piosenkach.

  • How do the people in these songs feel?
  • Do you understand what comfort zone is? Is it the same for everybody? 
  • Is your room your comfort zone?
  • Is there anything you would like to try but you are afraid of? 
  • Do you sometimes think other people have more interesting life than you? Why do you think so?

Zadanie trzecie

Czas na informację zwrotną.

Nauczyciel wyświetla definicję wyrażenia comfort zone na tablicy inter­aktywnej albo zapisuje ją na tablicy: 

COMFORT ZONE ‘a situation in which you feel comfortable and in which your ability and determination are not being tested’2...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy