Dołącz do czytelników
Brak wyników

Uniqueskills

26 kwietnia 2020

NR 16 (Kwiecień 2020)

Zabawy z fonetyką

Czy zabawy z fonetyką są możliwe? Jak możemy je zaprojektować, aby uczniowie poznali transkrypcję fonetyczną przy okazji interesującej grywalizacji? Artykuł przedstawia wiele interesujących gier i możliwości ich modyfikacji, by poprowadzić lekcje z fonetyki. Let’s have fun! 
 

Dlaczego uczniowie nie lubią fonetyki? 


Powodów może być wiele. Jako nauczyciele możemy pomyśleć o tym, co my sami myśleliśmy o fonetyce, gdy poznawaliśmy język angielski. Będzie nam wtedy łatwiej zrozumieć uczniów i opracować plan, który pomoże im polubić to zagadnienie. Uczniowie mogą nie przepadać za fonetyką dlatego, że w szkole nie mają tylu możliwości na jej swobodne ćwiczenie. Dodatkowo statystycznie w książkach jest mniej ćwiczeń związanych z fonetyką niż np. z gramatyką. Być może uczniowie nie znają też znaków fonetycznych. To powoduje, że symbole, które widzą w słowniku online lub w spisie słów w swoim podręczniku, wydają im się być „czarną magią”.
Możemy zrobić bardzo wiele zabaw w oparciu o symbole fonetyczne dla naszych uczniów, aby odczarować fonetykę i pokazać im, że może być przyjemna, a zadania fonetyczne niekoniecznie składają się tylko z tych na rozpoznawanie symboli w podręczniku.

POLECAMY

O czym należy pamiętać przed rozpoczęciem zabaw?


1. Znajomość symboli


Przede wszystkim musimy mieć pewność, że nasi uczniowie wiedzą, jak należy przeczytać dany symbol fonetyczny. Wydaje się to czasem oczywiste, ale nie zawsze tak jest. Szczególnie jeśli chcemy przeprowadzić z uczniami gry, w których będą występowały różne symbole fonetyczne. Im więcej symboli chcemy wprowadzić do gier, tym większą musimy mieć pewność, że wszyscy znają potrzebne symbole.

2. Praktyka


Powinniśmy odpowiedzieć sobie na pytanie: czy uczniowie są w stanie rozpoznać symbole płynnie i bez większych błędów? W tym celu powinniśmy przećwiczyć z uczniami symbole fonetyczne w postaci różnych gier. Przykładowo: pokazujemy uczniom dany symbol, a oni mają trzy sekundy, żeby wypowiedzieć dany dźwięk na głos. Jeśli nasi uczniowie nie mają problemu z rozpoznawaniem zapisu transkrypcji danego dźwięku, mamy wtedy pewność, że możemy przystąpić do różnych ćwiczeń fonetycznych. W przeciwnym razie powinniśmy stopniowo wprowadzać nowe symbole. 


3. Znajomość zasad


Aby gry były relaksujące i spełniały swoją rolę, uczniowie powinni mieć pewność co do zasad oraz tego, co będzie od nich wymagane oraz w jaki sposób rozliczane w postaci nadawanych punktów. Nawet jeżeli wprowadzamy modyfikacje danej gry fonetycznej, to aby udała się ta rozgrywka, musimy sprawdzić, czy wszyscy wiedzą, co będzie przedmiotem gry i w jaki sposób należy zgłaszać swoje odpowiedzi. Niby takie proste, ale nie zawsze i nie dla wszystkich uczestników gier – szczególnie gdy wprowadzamy nową zabawę. 


4. Limit czasu


Aby gry były intensywne, ale jednocześnie dawały radość, powinny być zamknięte w pewnych przestrzeniach czasowych. Dlatego też do każdego rodzaju rozgrywki powinniśmy dodać określony limit czasu. Może pomóc tutaj narzędzie lub sprzęt odliczający czas tak, aby uczniowie byli świadomi upływającego czasu. Możemy użyć stopera lub alarmu w telefonie komórkowym, lub jeżeli mamy dostęp do internetu – skorzystać z narzędzi online, które odliczają czas, np. 
https://online-timer.pl.downloadastro.com/tools/#
https://zegaronline.pl/
 

 

Zabawa pierwsza 


Standardowo to ćwiczenie jest wykonywane w ten sposób, że uczniowie mają przed sobą litery układające się w wyraz i ich zadaniem jest rozpoznać wyraz oraz dźwięk w nim zawarty i zapisać słowo do odpowiedniej tabeli. Jeśli nieco zmodyfikujemy to ćwiczenie, otrzymamy ciekawą zabawę. Czego potrzebujemy? Wprowadzamy elementy ruchu na lekcji i przygotowujemy graficzne reprezentacje różnych słów. Jeśli jest to wyraz „prysznic”, czyli shower, to przygotowujemy zdjęcie prysznica. Postępujemy tak z każdym wybranym wyrazem. Następnie każdy uczeń losuje jeden obrazek, który zostanie mu przyklejony na plecach. Zadaniem uczniów jest praca w parach i rozmowa w języku angielskim na temat tego, co znajduje się w na obrazkach. Możemy zaplanować ćwiczenie na zasadzie gry tabu, gdzie uczniowie nie mogą użyć pewnych wyrazów lub też może być to ćwiczenie na mówienie, w którym uczeń z obrazkiem na plecach może zadawać tylko takie pytania, aby druga osoba mogła odpowiadać na nie tylko „tak” lub „nie”. W ten sposób dołączamy do fonetyki także krótkie dialogi. To powoduje, że budujemy uczniom szerszy kontekst tego ćwiczenia. Gdy uczniowie już wspólnie odgadną, jaki wyraz znajduje się na zdjęciach lub grafikach, zastanawiają się, do jakiego symbolu fonetycznego mogą dopasować swój obrazek. Aby dopasować obrazek do danego symbolu, uczniowie muszą znaleźć swój symbol, który jest rozmieszczony gdzieś w kasie. Symbole mogą być rozmieszczone w różnych miejscach tak, aby uczniowie powinni je znaleźć. Karteczki z symbolami nie powinny być aż tak duże, aby nie ułatwiać uczniom szukania.

Praktyczna wskazówka! Możemy w szybki sposób znaleźć potrzebne do zabawy zdjęcia i grafiki, korzystając z banków zdjęć na odpowiedniej licencji np. Pixabay https://pixabay.com/pl/. Warto stworzyć osobny folder tylko na grafiki do tego zadania. 

Co więcej? Dodatkowo w tym ćwiczeniu możemy także poprosić uczniów, żeby wymyślili wspólnie i napisali krótki dialog, wykorzystując słowa ze swoich obrazków. Gdy już uczniowie siedzący obok siebie napiszą dialog, możemy zmienić sposób pogrupowania uczniów i wtedy każda grupa wymyśla swoją scenkę z wyrazami ujętymi na obrazkach. Gdy uczniowie przedstawiają swoją scenkę z wykorzystaniem wyrazów, jednocześnie akcentują lub pokazują ruchem w sposób szczególny ten wyraz, co do którego reszta uczniów ma odgadnąć, jaki symbol fonetyczny zawiera. Przykładowo: jeśli jest to wyraz „prysznic”, czyli shower, uczniowie mają za zadanie odgadnąć, że chodzi o wyraz prysznic i o dźwięk [sz].


Zabawa druga


W kolejnej zabawie uczniowie pracują z kartkami papieru, na których są narysowane poznane symbole fonetyczne. Zabawa polega na tym, że wybieramy jedną osobę z uczniów, która stojąc na środku klasy, losuje jedną kartkę z symbolem fonetycznym i pokazuje ją pozostałym uczniom. Uczeń, który zgłosi się jako pierwszy i poda wyraz z danym symbolem, ten otrzymuje pięć punktów. Następny uczeń, który się zgłosi, otrzymuje cztery punkty i tak dalej aż do jednego punktu. Dzięki temu dajemy szansę pięciu różnym osobom na zdobycie punktów. Należy pamiętać o tym, że wyrazy nie mogą się powtarzać.

Inna odmiana: W innej wersji tej zabawy jeden uczeń losuje dane symbole fonetyczne i prezentuje reszcie klasy, która jest podzielona na zespoły. Po prezentacji danego symbolu fonetycznego każda grupa ma dwie minuty na wypisanie największej liczby słów, w której znajduje się dany symbol. Następuje prezentacja wyrazu i ocena poprawności. Punkty są przyznawane dla drużyn, które utworzą najwięcej poprawnych wyrazów. W zależności od liczby zespołów w klasie możemy przyznawać punkty w skali od 3 pkt dla pierwszej drużyny, 2 pkt dla kolejnej drużyny i 1 pkt dla ostatniej drużyny.

W zależności od ilości czasu na lekcji możemy także poprosić uczniów o przygotowanie krótkich dialogów w formie mówionej z wykorzystaniem jak największej liczby słów z zaprezentowanymi symbolami fonetycznymi.

Zabawa: Znajdź i zapisz


Prosimy uczniów, aby znaleźli jak najwięcej symboli fonetycznych w różnych wyrazach, które są zawarte w jednym rozdziale w podręczniku. Możemy ułożyć to na karcie do gry, która wygląda w taki sposób, że w tabeli po jednej ze stron jest symbol fonetyczny, a po drugiej stronie uczniowie wypisują wyrazy z danym symbolem. Symbole fonetyczne możemy pobrać ze słownika np. www.dkik.pl lub też ze strony https://ipa.typeit.org/. 
 

Inna wersja: W innej wersji tej zabawy z zapisanymi wyrazami należy ułożyć zdania w odpowiedni sposób. Mogą być to struktury ułożone w danym czasie gramatycznym. Przykładowo, wszystkie zdania powinny być ułożone w czasie Present Perfect lub Present Continuous. Wszystkie zdania powinny być zdaniami zaprzeczającymi, a wyrazy ułożone w pytania szczegółowe albo w pytania ogólne itd. 

Gra – wpisz słowo w obrazek


W tej grze uczniowie mają do dyspozycji wiele różnych słów, np.: hand, verb, ear, five, cut itp. Słowa te są ukryte w wykreślance. Pierwszym zadaniem uczniów jest znalezienie słów w wykreślance. Następnie uczniowie zapisują wszystkie wyrazy z wykreślanki w słupku. Zastanawiają się, z jakich dźwięków fonetycznych składają się dane wyrazy. Obok każdego wyrazu, korzystając ze słownika papierowego lub ze słownika online typu www.diki.pl, uczniowie wypisują transkrypcję słowa. Następnie zastanawiają się, w jaki sposób mogą w graficzną reprezentację danego wyrazu wpisać konkretny symbol fonetyczny. Przykładem może być wyraz jajko, czyli egg. Na rysunku będzie przedstawiony kieliszek, w który można włożyć jajko. Zamiast obrazka jajka będzie narysowany symbol fonetyczny, czyli zbliżony do litery „e”. Zadaniem uczniów w tej zabawie jest wymyślenie swoich własnych szkiców lub rysunków w podobny sposób, aby symbol fonetyczny był wpisany w graficzną reprezentację danego słowa. Każda grupa pracuje osobno i tworzy  pomysły oraz wykonuje swoje rysunki. W pierwszym etapie tej zabawy uczniowie wymyślają swoje przykłady dla wszystkich wyrazów na jednej kartce papieru. Potem następuje sprawdzanie, czy dane wyrazy są stworzone poprawnie i czy symbole fonetyczne znajdują się w danym wyrazie poprawnie. Następnie tworzymy klasowy przegląd wszystkich rysunków łącznie z symbolami i wybieramy te, które będą przerysowane przez uczniów na większe formaty, np. kartka A4 lub połowa kartki A4. Takie rysunki z symbolami będziemy potem wykorzystywać do powtórek fonetycznych lub do innych gier z naszymi uczniami w przyszłości. Zadziała to szczególnie dobrze, jeśli oddamy naszym uczniom część pracy związanej z przygotowaniem rysunków. Jest to szczególnie cenne, że nie musimy przygotowywać wszystkiego sami.

Praktyczna wskazówka! Przy tej zabawie możemy także pokazać naszym uczniom wcześniej przygotowane graficzne reprezentacje do danych wyrazów. Takie rozwiązania możemy znaleźć w większości podręczników lub skorzystać z banków zasobów internetowych. Poniższa grafika łącznie z symbolami fonetycznymi pochodzi z wydawnictwa Oxford. Zachęcam także do skorzystania z tej strony internetowej, aby zobaczyć inne przykłady. Możemy tę stronę internetową wykorzystać także, aby wprowadzić symbole fonetyczne dla uczniów, pracując metodą odwróconej klasy, gdzie uczniowie mają za zadanie zapoznać się z pewną częścią materiału przed rozpoczęciem zajęć szkolnych. 

Jeśli stworzymy z uczniami zestaw rysunków i wpisane w nie symbole fonetyczne, uczniowie będą kojarzyli – przykładowo – rysunek drzewa z wpisaną w niego głoską długie [i], to możemy zagrać w następującą grę. Zbieramy wszystkie obrazki stworzone przez uczniów z fonetycznymi symbolami i mieszamy je. Wybieramy osobę, która będzie losowała i prezentowała dany obrazek. Zadaniem pozostałych uczniów jest powiedzenie wyrazu, który jest przedstawiony na obrazku, a następnie dodanie do tego symbolu fonetycznego. W tej zabawie uczniowie zgłaszają się poprzez podniesienie ręki do góry lub poprzez wstanie z krzesła.

W innej wersji tej gry możemy grać także na czas. Uczeń ochotnik losuje i prezentuje kolejne obrazki, a uczniowie mówią na głos, co przedstawia dany obrazek i jaki jest to symbol fonetyczny. Im więcej uda się odgadnąć poprawnych wyrazów i symboli w określonym limicie czasu, tym więcej punktów zdobywa dana drużyna lub osoby. 


Tworzenie hieroglifów


Nic nie stoi na przeszkodzie, aby nasi uczniowie sami tworzyli dla siebie wzajemnie zagadki. Aby to zrobić, powinni przygotować wcześniej krótkie zdania lub akapity...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy