Dołącz do czytelników
Brak wyników

Horyzonty anglistyki

22 grudnia 2017

NR 2 (Grudzień 2017)

Czy warto zadawać uczniom prace domowe?

0 227

Pytanie o to, czy prace domowe są w ogóle konieczne, zostało w marcu 2017roku podniesione przez Rzecznika Praw Dziecka, Marka Michalaka. Rzecznik zwrócił się w tej sprawie do MEN, pisząc, że nadmiar prac domowych uniemożliwia dzieciom aktywne uczestniczenie w życiu rodzinnym i tym samym zakłóca relacje z rodzicami. To dało początek społecznej debacie między nauczycielami a rodzicami, którzy spierają się o zasadność zadawania prac domowych dzieciom. Ta kwestia nie dotyczy wyłącznie podopiecznych.
 

Rzeczywistość, w której funkcjonują nasi dorośli uczniowie kursów językowych, jest przepełniona obowiązkami, zarówno zawodowymi jak i prywatnymi. Trudno oczekiwać, że którekolwiek obowiązki ustąpią miejsca w kalendarzu pracom domowym z zajęć językowych. Wygląda więc na to, że w życiu naszych uczniów, niezależnie od ich wieku, nie ma przestrzeni na „pracę domową dla pracy domowej”. Jeśli mają znaleźć na nią czas, musi ona nieść ze sobą daleko idące korzyści. Jakie?

Głębsze zrozumienie tematu

Podstawową korzyścią płynącą z pracy domowej jest głębsze zrozumienie tematu, możliwe dzięki odpowiedniemu powtarzaniu i utrwalaniu go. Należy jednak pamiętać, że nie każde ćwiczenie gramatyczne lub leksykalne pozwala na głębokie przetwarzanie informacji. Typowe ćwiczenia na uzupełnianie luk w zdaniach (np. John …… like cheese.) lub łączenie obrazków przedstawiających przedmioty z ich nazwami często skutkuje automatycznym uzupełnieniem brakujących elementów lub pośpiesznym nakreśleniem kilku linii, bez konieczności zastanowienia się nad traktowanym tematem. O ile bardziej angażujące byłoby poproszenie uczniów, aby napisali proste zdanie o sobie lub swoich przyjaciołach (np. What don’t you like?) czy też samodzielnie zilustrowali poznane słowa? Wówczas uczniowie nie tylko bardziej koncentrują się na ćwiczeniu i trwalej zapamiętują powtarzane elementy, ale odnajdują głębszy sens poznawanych treści w języku obcym. Ponadto, oprócz wykonania prostego ćwiczenia, mogą coś samemu stworzyć i nazwać.

Znaczenie samodzielności

Dodatkową korzyścią płynącą z zadań domowych jest fakt, że uczniowie, pracując nad nimi w swoim tempie, niezakłóconym dynamiką grupy czy planem nauczyciela, mogą przejść samodzielnie przez proces budowania wypowiedzi lub łączenia słowa ze znaczeniem. To z kolei prowadzi do wątpliwości i pytań (budowanie świadomości językowej), a ponadto pozwala nauczycielowi łatwo zlokalizować elementy, które wymagają dodatkowego wyjaśnienia. Nie trzeba też wspominać o tym, że samodzielnie tworzone wypowiedzi, nawet te bardzo podstawowe, budują poczucie pewności siebie w używaniu języka obcego. Z tych wszystkich korzyści rezygnujemy gdy polecamy uczniom wykonanie ćwiczenia polegającego na przepisaniu słów z ramki we wskazane miejsce w zdaniach, które nie korespondują z rzeczywistością ucznia, a więc nie są angażujące. Nic więc dziwnego, że uczniowie, często nie mając ochoty poświęcać im czasu, wykonują je pośpiesznie i automatycznie. Zdecydowanie bardziej interesująca jest dla nich perspektywa własnej wypowiedzi, ustnej lub pisemnej.

Dobre nawyki

Systematyczna praca własna uczniów w domu prowadzi do tworzenia dobrych nawyków w kontekście nauki języka. Tu z kolei wiele zależy od właściwie podanych instrukcji, nie tylko tych dotyczących polecenia, ale również tych związanych z organizacją czasu, miejsca czy sposobu wykonania zadania. Jeśli bowiem pracą domową jest przeczytanie opowiadania lub skróconej wersji książki, oprócz podstawowego określenia celu, jaki uczniowie mają osiągnąć (przeczytać ze zrozumieniem podany tekst), możemy poprosić, aby czytali jedną stronę lub rozdział dziennie i z każdej takiej jednostki wybrali jedno wyrażenie warte zapamiętania. Następnie prosimy, by uczniowie zapisali je w glosariuszu w zeszycie albo w aplikacji do nauki słówek, której używają. Urozmaiceniem dla takiej pracy domowej będzie też prośba, by każdy kolejny fragment tekstu czytać w innym miejscu lub pozycji, albo o innej porze dnia. Po zakończonym ćwiczeniu możemy skłonić uczniów do refleksji nad zdobytymi doświadczeniami, proponując, by podzielili się w parach spostrzeżeniami dotyczącymi zapisanych słów oraz ulubionego miejsca, czasu czy sytuacji, w której wykonywali kolejne etapy pracy domowej.

Odkrywanie metod nauki języka

Podany powyżej przykład prowadzi do kolejnej korzyści płynącej z zadań domowych. Może nią być odkrywanie przez uczniów skutecznych metod nauki języka. I tutaj wiele zależy od instrukcji i propozycji nauczyciela, a w zasadzie od różnorodności prac domowych, jakie poleca do wykonania swoim uczniom. Niezwykle cennym doświadczeniem może się okazać praca z własnoręcznie stworzonymi fiszkami, nakreślenie mapy myśli czy ułożenie opowiadania z wykorzystaniem podanej konstrukcji gramatycznej. Nie mniejsze korzyści przyniesie praca domowa w formie wykorzystania aplikacji mobilnych i darmowych narzędzi internetowych, które stanowią wygodną i zachęcającą formą metodę uczenia się. Należy pamiętać, że każda nowa metoda lub narzędzie, które polecamy uczniom do wypróbowania, powinny być najpierw zademonstrowane na zajęciach, tak aby uczniowie wiedzieli, jak powinni zrealizować zadanie. Można również wykorzystać element zajęć do rozpoczęcia ćwiczenia, np. szkicując podstawową mapę myśli i zaproponować uczniom, aby we własnym zakresie dokończyli jej tworzenie w domu.

Tab. 1

Ćwiczenie A:
Complete the sentences.
1.   I   have got   a cat.
2.  My mom ......... a red bag.
3.  My friends ......... big cars.
4.  Ben ......... a new laptop.

Ćwiczenie A (przerobione):
What do you have in your school bag? And your friend? Write a couple of sentences about it.

Ćwiczenie B:
Read the text and answer the mark the sentences as true (T) or false (F).

Ćwiczenie B (przerobione):
Read the text and write two true and one false sentence about it.

Ćwiczenie C:
Match the words and clothes.
 shorts / a dress / boots / a hat / a bag / a skirt / 
a t-shirt / a scarf / a top / a hoodie

Ćwiczenie C (przerobione):
Visit the official H&M website. Write what clothes you like (or don’t like).

 

Rola ucznia w procesie nauczania

Ostatnim pożytkiem płynącym z pracy domowej, o którym wspomnę (choć z pewnością może być ich znacznie więcej), jest przeniesienie odpowiedzialności za rezultaty w rozwoju językowym z nauczyciela w stronę ucznia. Jeśli bowiem cały proces nauki odbywa się wyłącznie pod okiem nauczyciela, trudniej jest uczniom zauważyć, jak sami mogą wpływać na efekty w nauce języka. Im więcej natomiast robią samodzielnie, tym częściej zwracają uwagę na to, co pomaga im skuteczniej zrozumieć i zapamiętać podane zagadnienia. Nie oznacza to jednak, że przejmowanie odpowiedzialności za proces nauki zależny jest od ilości zrealizowanych ćwiczeń. Uczniowie mają poczucie realnego wpływu na swoją pracę, gdy nauczyciel pozostawi im możliwość podejmowania decyzji, np. co do wyboru artykułu do przeczytania lub tematu prezentacji do przygotowania. Trzeba jednak pamiętać, że część uczniów woli wybierać z kilku podanych propozycji niż zupełnie samodzielnie decydować o tematyce zadania. Łatwiej będzie im wybrać artykuł do przeczytania, jeśli podamy im adres bloga, magazynu źródłowego lub kilka tekstów do wyboru.

Rezygnacja… z gotowców

Każdy nauczyciel planujący zajęcia językowe, a więc i zadanie domowe dla swoich uczniów powinien zadać sobie pytanie, jaki pożytek będą mieli z niego. A także powinien zastanowić się, czy można wybrane ćwiczenie udoskonalić tak, aby niosło za sobą jak najwięcej korzyści dla uczniów. Zazwyczaj będzie się to wiązało z rez...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy