Dołącz do czytelników
Brak wyników

Uniqueskills

20 kwietnia 2020

NR 16 (Kwiecień 2020)

Słowotwórstwo w języku angielskim – nie taki diabeł straszny

40

Przyrostki i przedrostki typu „-hood” w childhood czy „counter-”  w counterproductive to właśnie słowotwórstwo. Dlaczego warto uczyć na zajęciach z języka angielskiego słowotwórstwa? Otóż znając jedno słowo i mając wiedzę na temat słowotwórstwa w języku angielskim, jesteśmy w stanie wygenerować wiele różnych słów z tej samej rodziny, a tym samym w łatwy sposób powiększyć nasz zasób leksykalny.

Nauka słowotórstwa to bardzo duża dawka metajęzyka, czyli informacji o języku. Poznając zasady word formation, poznajemy zasady derywacji, tworzenia słów, takich jak przymiotniki, przysłówki, rzeczowniki, czasowniki. Derywacja jest procesem słowotwórczym polegającym na utworzeniu nowego wyrazu (np.: wyrazu pochodnego) na podstawie innego, poprzez zmianę jego budowy morfologicznej. Taka wiedza może pomóc nie tylko na teście i egzaminie, ale również w codziennej komunikacji i rozumieniu tekstów czytanych oraz usłyszanych. Uczeń z większą świadomością odbiera treści i rozpoznaje, że słówko, którego nie rozumie, to na pewno rzeczownik, co pomaga mu zorientować się w rozumieniu „pozornie niezrozumiałego” zdania czy wypowiedzi, a to już połowa sukcesu.


Tworzymy słowa – czy istnieją jakieś zasady?


Bardzo ważne jest, by dać uczniom do zrozumienia, że słowotwórstwo różni się od fleksji, która jest jedynie modyfikacją słowa w celu utworzenia różnych kategorii gramatycznych bez zmiany jego podstawowego znaczenia: od słowa „close” pochodzi słowo „closes” (chodzi o 3 osobę), „closing” (gerund) i „closed” (czas przeszły). Wszystkie mają te same znaczenie, ale różnią się formą gramatyczną.

Najważniejsze w słowotwórstwie jest przyswojenie najczęściej występujących przyrostków i przedrostków: suffixes i prefixes i zrozumieć, które łączą się, z jakimi częściami mowy, by utworzyć inną część mowy. To bardzo ułatwi uczniowi rozeznać się w trudnych zadaniach ze słowotwórstwa i pozwoli zrozumieć pewne prawidłowości językowe.
 

Przykłady przyrostków:

  • Przymiotnik + ness = rzeczownik (slow → slowness)
  • Przymiotnik + ise = czasownik (modern → modernise) 
  • Przymiotnik + ish = przymiotnik (red → reddish)
  • Przymiotnik + ly = przysłówek (personal → personally)
  • Rzeczownik + al = przymiotnik (recreation → recreational)
  • Rzeczownik + fy = czasownik (glory → glorify)
  • Czasownik + able = przymiotnik (drink → drinkable)
  • Czasownik + er = rzeczownik (write → writer)

 

Jak uczyć słowotwórstwa?


Najlepiej uczyć słowotwórstwa za pomocą ćwiczeń, które podnoszą świadomość semantyczną, czyli jakie znaczenie mają przyrostki i przedrostki (np.: negatywne: im, un; odwrotne: counter, ante). Przykładowo, przedrostek „un” zwykle tworzy słowo o negatywnym wydźwięku: unimportant, unable, unstable. Dobrze jest również zwracać uwagę na genezę słów, jak w przypadku ciekawego zjawiska, jakim jest „blended words”, czyli słowa powstałe z połączenia dwóch różnych słów. Smog wzięło się od połączenia słów smoke i fog, a słowo brunch od breakfast oraz lunch. Równie ciekawe zjawisko występuje, gdy powstają słowa poprzez odjęcie cząstki innym słowom: bot wziął się od robot a słowo flu od influenza. Innym ciekawym zjawiskiem językowym jest używanie nazwy własnej jako słowa. Cleenex to niegdyś słynne husteczki w USA, a teraz słowo stosowane zamiast handkerchiefs. Podobnie sprawa ma się z adidasami w języku polskim oraz pampersami. Tego typu ciekawostki przyciągną uwagę uczniów i zostaną na dłużej zapamiętane. Słowotwórstwo i nauka o języku mogą być fascynujące. 


Przykładowe ćwiczenia 


1. Zmień negatywne przedrostki w pozytywne słowa (w niektórych przypadkac...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy