Dołącz do czytelników
Brak wyników

Speak up

22 lutego 2018

NR 3 (Luty 2018)

Uczeń z objawami zaburzeń koncentracji uwagi
i/lub nadpobudliwości psychoruchowej podczas zajęć języka obcego

411

Jak często podczas zajęć z metodyki i dydaktyki nauczania języków obcych poruszany był temat dotyczący uczniów z objawami zaburzeń koncentracji uwagi lub nadpobudliwości psychoruchowej? Bardzo rzadko? Nigdy? Niestety uczelnie nie przygotowują nauczycieli do pracy z takimi uczniami. Jak zatem uzupełnić swój warsztat? Co musimy wiedzieć?

Jako nauczyciel zetknęłam się z tą tematyką w pierwszym roku mojej pracy w państwowej szkole podstawowej. Na samym początku zostałam rzucona na głęboką wodę. Być może ówczesna dyrekcja szkoły uznała, że uczelnia przygotowała mnie do pracy z różnymi typami uczniów. Rzeczywistość była inna, wobec tego wzięłam sprawy w swoje ręce. Zaczęłam zgłębiać temat, a także w pewnym sensie eksperymentować 
z metodami i technikami nauczania, prowadząc wnikliwe badania i obserwacje moich własnych uczniów. Przyznaję, nie było to łatwe, ale tym większa była moja satysfakcja, że do wszystkiego dochodziłam i doszłam sama.

POLECAMY

Dzisiaj jestem bogatsza o swoje doświadczenia, na pewno o wiele więcej wiem, ale o jednym zawsze pamiętam – każdy uczeń jest inny. Uczniowie z zaburzeniami koncentracji uwagi i/lub nadpobudliwością psychoruchową także różnią się między sobą w obrębie swojej dysfunkcji.
Nadal odbieram naukę takich osób jako wyzwanie i codzienne obcowanie z nimi daje mi szansę na nieustanne pogłębianie mojej wiedzy, co doceniam i za co jestem ogromnie wdzięczna. Nie ustaję także w próbach umożliwienia uczniom z zaburzeniami koncentracji uwagi czy nadpobudliwością psychoruchową funkcjonowania podczas zajęć języka obcego i dzielę się swoimi spostrzeżeniami z innymi nauczycielami, którzy dopiero wchodzą na ten – jeszcze dziewiczy dla nich – teren.

Praca z takim uczniem to bardzo duża odpowiedzialność, przy czym i wysiłek wkładany w całe przedsięwzięcie nie ma odzwierciedlenia w oszałamiających wynikach. Trzeba więc umieć radzić sobie z frustracją. Zdarzają się jednak chwile triumfu i wspólne świętowanie małych sukcesów. I tak małymi krokami do celu. W moim odczuciu niezwykle ważna jest bieżąca współpraca środowiska domowego oraz szkolnego – skuteczny przepływ informacji, podejmowanie jednolitych działań, obustronna konsekwencja w postępowaniu, szczerość i zaufanie.

Jak zatem wygląda praca z uczniem zdradzającym objawy zaburzenia koncentracji uwagi i/lub nadpobudliwości ruchowej podczas zajęć języka obcego? 

Na pewno dużo łatwiej jest pracować z takim uczniem w mało licznej grupie – mamy wtedy szansę poświęcić mu swój czas i na bieżąco monitorować jego pracę. 

W szkole masowej duża liczebność klasy zdecydowanie działa na niekorzyść ucznia i naszą, a także pozostałych wychowanków. Ale przecież pracować trzeba. I nie chodzi tu o to, żeby po prostu przetrwać z lekcji na lekcję, ale żeby działać konstruktywnie i umożliwić uczniowi osiąganie sukcesów na miarę jego możliwości. A co jeśli znajdujemy się w całkiem nierzadkiej sytuacji, kiedy w klasie mamy więcej niż jedną osobę borykającą się z problemem deficytu koncentracji uwagi i nadpobudliwością psychoruchową, a nie mamy w swojej codziennej pracy wsparcia ze strony nauczyciela wspomagającego, pedagoga szkolnego czy psychologa?

Objawy, które niezmiennie przykuwają moją uwagę i dają mi podstawy do tego, aby podejrzewać, że uczeń ma zaburzenia koncentracji uwagi i/lub nadpobudliwość psychoruchową, to:

  • uczeń ma problem z organizacją miejsca pracy,
  • uczeń nagminnie gubi rzeczy niezbędne do pracy albo nie potrafi ich zlokalizować, np. w plecaku, wyjmuje wszystko z plecaka i kładzie na ławce,
  • uczeń wyraźnie unika czynności wymagających większego wysiłku umysłowego,
  • uczeń ciągle rozprasza się na skutek zewnętrznych bodźców,
  • uczeń ma problem z utrzymaniem ciągłej lub większej uwagi na szczegółach,
  • uczeń popełniania błędy wynikające z nieuwagi,
  • uczeń ma problem z wykonaniem następujących po sobie instrukcji,
  • uczeń ma problem z dokończeniem rozpoczętego zadania,
  • uczeń często się wierci, wymachuje kończynami górnymi i dolnymi, znienacka wstaje z miejsca i siada – przejawia nadmierną aktywność ruchową oraz zachowania „nakręcające”,
  • reakcje ucznia są impulsywne, gwałtowne i często nie dają się przewidzieć,
  • uczeń jest nadmiernie hałaśliwy, np. w zabawie,
  • uczeń wyrywa się do odpowiedzi przed usłyszeniem całego pytania,
  • uczeń wtrąca się do rozmowy, przejawia nadmierną gadatliwość, przerywa wypowiedzi innych osób.

Swoje obserwacje i niepokoje warto skonsultować z innymi nauczycielami również uczącymi dziecko, a w przypadku pokrywających się spostrzeżeń bezzwłocznie zaprosić rodziców bądź opiekunów prawnych ucznia na spotkanie, podczas którego rozsądnie będzie porozmawiać 
o niepokojących nas kwestiach. Uwaga! Warto wcześniej przygotować się do tejże rozmowy, aby była ona rzeczowa, taktowna i przebiegła w atmosferze wzajemnego zrozumienia oraz chęci współpracy. Uprzedzam, że nie każdy dorosły przyjmie ze stoickim spokojem informację, że jego dziecko ma jakiekolwiek trudności, nawet jeśli sam je dostrzega. Może pojawić się zaprzeczenie, wielu rodziców nie chce zgłębiać tematu i udać się z dzieckiem do specjalisty. Musimy się z tym pogodzić, co nie oznacza, że mamy zaniechać udzielania pomocy. Wręcz przeciwnie, nasz uczeń jej nadal potrzebuje. Sytuacja wygląda po prostu tak, że nie możemy na chwilę obecną liczyć na wsparcie ze strony rodziców i pełną diagnozę wykonaną pod okiem i pieczą profesjonalistów, co nie oznacza, że tak będzie zawsze. Bardzo często dzieje się tak, że prędzej czy później rodzice zaczynają jednak szukać pomocy i zwracają się po nią do szkoły, a szkoła stara się wtedy jak najszybciej ją zapewnić i zorganizować.

Oczywiście zdaję sobie sprawę, jak trudno te zasady wprowadzić w życie. Praca z uczniem borykającym się z problemem deficytu uwagi i/lub nadpobudliwością psychoruchową jest zawsze wyczerpująca psychicznie dla nauczyciela – niezależnie od stażu pracy i idącego za nim doświadczenia. Warto jednakże pamiętać, iż praca z tak wymagającym uczniem wręcz wymusza konieczność stosowania innych metod i technik. Niezbitym faktem jest to, iż konsekwentne stosowanie powyższych propozycji wysoce pop...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy