Dołącz do czytelników
Brak wyników

Uniqueskills

24 listopada 2017

NR 1 (Październik 2017)

Mity związane z ocenianiem kształtującym
czyli „odczarowanie” informacji zwrotnej

0 284

Ocenianie kształtujące ma swoich zwolenników oraz przeciwników. Z czego wynikają te skrajne odczucia? Skąd biorą się zniechęcające nauczycieli oraz uczniów praktyki związane z wprowadzaniem oceniania kształtującego do szkół? Tak nie musi być! Pokażemy kilka praktycznych porad dotyczących informacji zwrotnej.

Ocenianie kształtujące jest znane w Polsce od 2002 r., a od 2003 r. Centrum Edukacji Obywatelskiej popularyzuje ocenianie kształtujące, szkoląc chętnych nauczycieli, dyrektorów oraz rady pedagogiczne. Wysiłki wprowadzania OK do szkół są wspierane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. 

Zalety OK:

  • lepsza współpraca nauczycieli w zespołach,
  • motywacja uczniów do nauki,
  • poprawa wyników nauczania.

Największe problemy sprawia szkołom:

  • brak zrozumienia przez nauczycieli, czym jest informacja zwrotna (np.: sądzą, że każdy komentarz to IZ lub nie rozdzielają IZ i oceny),
  • trudności we współpracy z rodzicami, trudności w zrozumieniu przez rodziców sensu IZ,
  • brak znajomości OK przez dyrektora i brak jego wsparcia lub narzucanie niepotrzebnych procedur.

Informacja zwrotna

Informacja zwrotna jest sercem OK, ale to właśnie ona przysparza obecnie najwięcej kłopotów nauczycielom. Od 2015 r. rozporządzenie MEN w sprawie szczegółowych warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych wprowadza jako standard informację zwrotną zapisem w § 14: Ocenianie bieżące 
z zajęć edukacyjnych ma na celu monitorowanie pracy ucznia oraz przekazywanie uczniowi informacji o jego osiągnięciach edukacyjnych pomagających w uczeniu się, poprzez wskazanie, (a) co uczeń robi dobrze, (b) co i (c) jak wymaga poprawy oraz (d) jak powinien dalej się uczyć. 
To bezpośrednie nawiązanie do informacji zwrotnej. Niestety wielu dyrektorów z dniem 1 września bezrefleksyjnie narzuciło stosowanie wszystkich elementów OK wszystkim nauczycielom i w każdej klasie. To poważny błąd. Do tej pory popularyzatorzy OK radzili, aby elementy oceny wprowadzać stopniowo, aby nauczyciele mieli czas nauczyć się pisania celów, kryteriów i IZ oraz aby mogli je dostosować do potrzeb danej klasy. 

Do najczęściej pojawiających się pytań należy to, czy piszemy IZ do każdej pracy ucznia? Odpowiedź jest prosta – to decyzja nauczyciela. Anglista może wybrać jedną ważną umiejętność w semestrze, np. pisanie listu i do niej napisać pełną informację zwrotną jeden raz w semestrze. Może wyglądać to następująco: uczeń czyta IZ i poprawia list, ale nadal nie otrzymuje oceny, lecz kolejną IZ od nauczyciela do poprawionej pracy. Po drugiej lub trzeciej poprawie listu (nauczyciel ustala z uczniem – np.: na początku roku szkolnego – liczbę popraw), uczeń pisze ostateczną wersję na ocenę. Ocenę wystawiamy dopiero po ostatecznej wersji pracy, ponieważ łączenie IZ z oceną jest nieskuteczne. 

Gdy nabierzemy wprawy w pisaniu IZ, możemy w kolejnym semestrze wybrać dwie prace ucznia, do których stworzymy IZ. Jedna z nich może być pełną IZ, a druga skróconą. Pamiętajmy, że IZ może być podawana ustnie. Niestety, niektórzy dyrektorzy wymagają dokumentowania jej. To zbędna biurokracja – we wszystkim warto zachować zdrowy rozsą-
dek. Można więc zaznaczyć w dzienniku plusem, że udzieliliśmy uczniowi ustnej IZ, lub poprosić ucznia o samodzielne zapisanie w zeszycie tego, co z niej zapamiętał. To również cenne doświadczenie dla nas, ponieważ widzimy, czy IZ jest komunikatywna dla ucznia. Warto zaufać uczniowi, że zapisze sobie to, co dla niego jest najważniejsze – to też jest ważną informacją dla nauczyciela.

IZ w praktyce

Ocenianie bieżące z zajęć edukacyjnych ma na celu monitorowanie pracy ucznia oraz przekazywanie uczniowi informacji o jego osiągnięciach edukacyjnych pomagających w uczeniu się – nauczyciel towarzyszy uczniowi w procesie uczenia się. Początkującym uczniom pokazujemy krok po kroku, co i jak mają robić, jednak tym bardziej zaawansowanym wskazujemy jedynie kierunek lub nawet zachęcamy do obrania własnego. Informacja zwrotna ma na celu indywidualizację pracy ucznia.

Rozporządzenie MEN jest dla nas dosyć dobrą podpowiedzią, jeśli chodzi o formułowanie IZ: przede wszystkim przypomina o (1) sensie oceniania bieżącego – ma na celu monitorowanie pracy ucznia, czyli celem jest ciągłe przyglądanie się, w jakim miejscu jest obecnie nasz uczeń. (2) W jaki sposób? Poprzez przekazywanie uczniowi informacji o jego osiągnięciach edukacyjnych. (3) Badania wskazują, że to pomaga uczniowi w uczeniu się. (4) W jaki sposób przekazywać informację, która pomaga mu w uczeniu się? W skróconej wersji IZ wybieramy i zapisujemy dwie rzeczy, które uczeń robi dobrze i jedną, którą warto, aby poprawił. Ta IZ nazywa się „dwie gwiazdy i jedno życzenie”. W pełnej wersji IZ znów wybieramy to, co chce-
my mu przekazać w zależności od poziomu ucznia: (a) 2–4 rzeczy, które uczeń robi dobrze, (b) 1–2 rzeczy, które wymagają jeszcze poprawy (ty najlepiej znasz możliwości danego ucznia i co najbardziej powinien poprawić, przy kolejnej IZ możecie zająć się następną rzeczą), ale też wskazujemy uczniowi (c), w jaki sposób dana rzecz wymaga poprawy (jeden uczeń będzie potrzebował dokładnych wskazówek, a inny jednie inspiracji lub nawet zachęty do samodzielnego znalezienia lepszego rozwiązania). Ostatnim elementem jest wskazó...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 6 wydań magazynu "Horyzonty Anglistyki"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy